Sırbistan'da Vučić, Başbakanlığa Adaylık İçin Cumhurbaşkanlığından İstifa Etti

Euronews'e göre Aleksandar Vučić, Mayıs 2027'ye kadar sürmesi gereken ikinci beş yıllık görev süresini sonlandırarak 27 Eylül 2026'da Sırbistan cumhurbaşkanlığından istifa etti. 25 Ekim 2026'da yapılması planlanan erken genel seçimde Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) başbakan adayı olarak yarışabilmek için görevinden ayrıldı.

Sırp anayasası cumhurbaşkanlığı görevini iki beş yıllık dönemle sınırlıyor, bu da Vučić'in üçüncü bir dönem için adaylığını engelliyordu. Bunun yerine başbakanlık için adaylığını koyması, partisi parlamento kontrolünü elinde tutarsa onun ülkenin yürütme liderliğinde kalmasına imkan tanıyor.

Euronews'e göre Vučić aynı konuşmada hatalar yaptığını ancak görevinde özenle çalıştığını söyledi.

Görevi kim devralıyor ve sonrasında ne olacak

Sırp anayasasına göre, cumhurbaşkanı istifa ettiğinde veya görevini yerine getiremez hale geldiğinde, Ulusal Meclis Başkanı yeni bir cumhurbaşkanı seçilene kadar, 90 günlük bir süre içinde vekil cumhurbaşkanı olur. Euronews'e göre görevdeki parlamento başkanı ve eski başbakan Ana Brnabić, Vučić'in istifasının ardından vekil cumhurbaşkanı oldu.

Euronews'in haberine göre bu nedenle, 25 Ekim'deki genel seçime ek olarak, istifadan itibaren yaklaşık üç ay içinde ayrı bir cumhurbaşkanlığı seçimi yapılması gerekiyor ve ilk turun 2026 yılı sonuna kadar gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Seçimlerin neden erkene alındığı

2026 Sırbistan genel seçimine ilişkin İngilizce Wikipedia maddesine göre, olağan seçimin Aralık 2027'ye kadar yapılması gerekmezken Vučić, 9 Eylül 2026'da Ulusal Meclis'i feshederek erken genel seçim çağrısında bulundu.

Aynı Wikipedia özetine göre, SNS istifasından önce Vučić'i zaten başbakan adayı olarak göstermişti.

Yaklaşık iki yıllık protestolar

Seçim, 1 Kasım 2024'te Novi Sad'da bir tren istasyonunun çökmesi ve 16 kişinin ölmesinin ardından başlayan, öğrenci öncülüğündeki yaklaşık iki yıllık gösterilerin sonrasında geliyor. Felaket, iddia edilen yolsuzluk ve hükümetin hesap verebilirliği konusunda sürekli protestoları tetikledi; 2026 Sırbistan genel seçimine ilişkin Wikipedia maddesi, 23 Mayıs 2026'daki bir gösteride 180.000 ile 190.000 kişi arasında bir kalabalığın toplandığını bildiriyor.

Wikipedia'nın seçim sayfasına göre Başbakan Miloš Vučević, huzursuzluğun ortasında Ocak 2025'te istifa etti ve yerine Nisan 2025'te Đuro Macut geldi.

Ekim ayındaki seçimin başlıca yarışmacıları

SNS, başbakan adayı Vučić ile "Birleşik Sırbistan" adlı bir koalisyonun başında yarışıyor. Resmi oy pusulası temsilcisi Ilija Srdanović olan, protestolarla bağlantılı "Öğrenci Listesi" adlı bir grup, iktidar partisine karşı; Marinika Tepić ve Zdravko Ponoš liderliğindeki "Avrupalı Sırbistan" ile Miloš Jovanović liderliğindeki "Özgün Sağ" gibi muhalefet koalisyonlarıyla birlikte aday oluyor. Wikipedia'nın seçim özetine göre Sırbistan Sosyalist Partisi de "İstikrar Faktörü" adlı bir blok çerçevesinde seçime katılıyor.

Bölgesel ve AB bağlamı

Euronews, Vučić hükümetinin yolsuzluk ve demokratik gerileme suçlamalarıyla karşı karşıya kaldığını, bu meselelerin aynı zamanda Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne katılım sürecini de yavaşlattığını bildirdi. Euronews, genel seçimi protesto hareketinin onun iktidarına yönelik itirazı arasında Vučić'in 14 yıllık iktidarının bir sınavı olarak tanımladı.