13 królewstw i imperiów, które ukształtowały średniowieczną Europę, 500–1500 n.e.

Wymienione poniżej mocarstwa są pogrupowane według okresu, w którym zostały założone lub osiągnęły swój średniowieczny rozkwit, i wybrane ze względu na zasięg terytorialny, trwałość i długotrwały wpływ na mapę polityczną Europy między 500 a 1500 r. n.e. Daty, założyciele i punkty końcowe pochodzą ze źródeł wymienionych na końcu tego artykułu.

Wczesne średniowiecze (ok. 500–1000)

1. Cesarstwo Bizantyjskie (ok. 330–1453) — Wschodnie Cesarstwo Rzymskie było skoncentrowane w Konstantynopolu i, według World History Encyclopedia, osiągnęło wczesny szczyt ekspansji terytorialnej pod rządami Justyniana I (527–565); trwało do czasu, gdy siły Osmańskie pod dowództwem Mehmeda II zdobyły Konstantynopol 29 maja 1453 roku.
2. Cesarstwo Karolińskie (800–888) — frankijski król Karol Wielki został koronowany cesarzem w Rzymie na Boże Narodzenie 800 roku, a jego cesarstwo rozprostarte na zachodzie i w centrum Europy zostało podzielone między konkurencyjnych spadkobierców po śmierci jego syna Ludwika I Pobożnego w 840 roku, według Medievalists.net.
3. Ruś Kijowska (862–1242) — założona przez normańskiego przywódcę Ruryka i rozszerzona przez Olega, który przeniósł stolicę do Kijowa około 882 roku, federacja osiągnęła swój rozkwit pod rządami Jarosława Mądrego (1019–1054) przed upadkiem z powodu podboju mongolskiego w latach 1237–1242, jak donosi World History Encyclopedia.
4. Pierwsze Carstwo Bułgarskie (681–1018) — zbudowane przez osadników bułgarskich w VII wieku, kontrolowało większość Bałkanów pod rządami Symeona I (893–927), zanim siły bizantyjskie go zdobyły w 1018 roku, według Medievalists.net.

Wysokie średniowiecze (ok. 1000–1300)

1. Święte Cesarstwo Rzymskie (962–1806) — Otton I został koronowany cesarzem w 962 roku, wznowił tytuł Karola Wielkiego; World History Encyclopedia opisuje je jako konfederację małych i średnich jednostek politycznych, a nie jako państwo zjednoczone, które w XIII wieku za dynastii Staufów teoretycznie ciągnęło się od południowej granicy Danii do Sycylii.
2. Królestwo Francji (987– ) — zgromadzenie frankijskich magnatów wybrało Hugona Kapeta na króla w 987 roku, zakładając dynastię Kapensingów; Filip II stał się pierwszym władcą, który przyjął tytuł króla Francji w 1190 roku, a Kapensingiowie ustąpili Walezjuszom w 1328 roku po śmierci Karola IV bez syna następcy, według Wikipedii.
3. Królestwo Anglii i Imperium Andegawskie (1066–1485) — Wilhelm, książę Normandii, pokonał Harolda II w Bitwie pod Hastings 14 października 1066 roku i został koronowany królem w Boże Narodzenie tego roku, według World History Encyclopedia; od 1154 roku cesarstwo andegawskie Henryka II rozciągało się od granicy Szkocji po Pireneje, zaznacza Medievalists.net, przed jego upadkiem pod królem Janem.
4. Chrześcijańskie królestwa Iberii i Rekonkwista (VIII wiek–1492) — Kastilia, Aragonia, León, Nawarra i Portugalia prowadziły kampanię przeciwko muzułmańskiemu panowaniu w Iberii, którą World History Encyclopedia opisuje jako około 770-letnią walkę; koalicja hiszpańskich królów odniosła rozstrzygającą zwycięstwo w Bitwie pod Las Navas de Tolosa w 1212 roku, a kampania zakończyła się upadkiem Granady w 1492 roku.
5. Republika Wenecji (697–1797) — raczej republika morska niż królestwo, Wenecja rozszerzyła się na całym Adriatyku i wschodnim Morzu Śródziemnym, posiadając terytoria włoskie na lądzie, wybrzeże dalmatyńskie i Kretę w późnym średniowieczu, według Medievalists.net.
6. Korona Aragonii (1137– ) — powstała, gdy Królestwo Aragonii zjednoczyło się z Hrabstwem Barcelony, rozszerzyła się poprzez podbój śródziemnomorski, aby objąć Wyspy Balearskie, Sycylię, Sardynię i Neapol, donosi Medievalists.net.

Późne średniowiecze (ok. 1300–1500)

1. Unia polska-litewska (1386–1569) — małżeństwo w 1386 roku wielkiego księcia Litwy Jagaiły i królowej Polski Jadwigi stworzyło jedną z największych potęg politycznych późnego średniowiecza, rozciągającą się od Morza Bałtyckiego ku Morzu Czarnemu według Medievalists.net; została sformalizowana jako Rzeczpospolita Polska-Litewska w 1569 roku.
2. Powstanie Imperium Osmańskiego (1299–1453) — Osman założył sułtanat osmański w Anatolii w 1299 roku, a pod rządami Mehmeda II Osmanie zdobyli Konstantynopol 29 maja 1453 roku, kończąc panowanie bizantyjskie i rozszerzając terytoria osmańskie na całą Anatolię i większość Bałkanów do 1500 roku, według World History Encyclopedia.
3. Koniec Plantagenetów w Anglii (1455–1485) — domy Yorku i Lancestru, oba pochodzące od Plantagenetów, walczyły w Wojnach Dwóch Róż, aż Henryk Tudor pokonał Ryszarda III w Bitwie pod Bosworth Field 22 sierpnia 1485 roku, kończąc panowanie Plantagenetów i zakładając dynastię Tudorów, donosi History.com.

Kilka wzorców powtarza się w tych państwach. Elekcyjne lub kwestionowane sukcesje zdestabilizowały Święte Cesarstwo Rzymskie, Ruś Kijowską i ostatecznie Plantagenetów w Anglii. Małżeństwo dynastyczne, a nie podbój, stworzyło unię polska-litewską i Koronę Aragonii. Podbój zewnętrzny — przez armie mongolskie w latach 1230. i siły osmańskie w 1453 roku — położył kres Rusi Kijowskiej i Cesarstwu Bizantyjskiemu, zamykając erę dwóm z najdłużej istniejących potęg tej epoki.