Od pierwszego pakietu ARPANETu do internetu z 6 miliardami użytkowników: Oś czasu

Sieć globalna zwana teraz internetem nie zaczęła się jako produkt dla konsumentów. Wyrosła z amerykańskiego rządowego projektu badawczego z końca lat 60., została przebudowana na wspólnym standardzie technicznym w latach 80., i stała się graficznym "Webem" wskaż-i-kliknij, który poznaje większość ludzi, dopiero po propozycji napisanej w europejskim laboratorium fizycznym w 1989 roku.

ARPANET: punkt wyjścia z czasów Zimnej Wojny

Według Agencji Zaawansowanych Projektów Badawczych Ministerstwa Obrony Stanów Zjednoczonych (DARPA), ARPANET został stworzony w końcu lat 60. pod kierownictwem kierownika programu J.C.R. Lickldera, aby umożliwić bezpieczną komunikację i dzielenie się informacjami między geograficznie rozproszonymi ośrodkami badawczymi. Sieć zaczęła się od czterech węzłów: UCLA, Stanford Research Institute, UC Santa Barbara i University of Utah.

Pierwszy sygnał między dwoma z tych węzłów został przesłany 29 października 1969 roku, zgodnie z rejestrem DARPA. Badacz z UCLA próbował wpisać słowo "login" na komputerze podłączonym do maszyny w Stanford Research Institute, ale system uległ awarii po przejściu tylko liter "L" i "O", zgodnie z opisem History.com z tamtego dnia. Profesor UCLA Leonard Kleinrock pracował nad przełączaniem pakietów — dzieleniem danych na małe bloki, które mogły być złożone razem po transmisji — co History.com i DARPA opisują jako fundamentalną technikę, która uczyniła sieć, a później internet, odpornym na pojedyncze punkty awarii.

TCP/IP i "dzień flagi" z 1983 roku

Do 1973 roku badacze zbudowali kilka konkurujących systemów przełączania pakietów, odnotowuje DARPA. Vint Cerf i Robert Kahn zaprojektowali wtedy Transmission Control Protocol i Internet Protocol (TCP/IP), wspólny język, który pozwolił na połączenie się oddzielnych sieci. Pierwsza implementacja TCP/IP działała w Stanford w 1975 roku.

Historia projektu Internet Society opisuje 1 stycznia 1983 jako "dzień flagi": każdy host na ARPANETcie musiał jednocześnie przełączyć się ze starszego protokołu NCP na TCP/IP. DARPA stwierdza, że do stycznia 1983 wystarczająco wiele oddzielnych sieci połączyło się za pomocą tego protokołu, że ARPANET faktycznie stał się internetem. TCP/IP został również przyjęty jako standard obronny Stanów Zjednoczonych w 1980 roku, a do 1990 roku wyparł większość konkurencyjnych protokołów sieciowych na całym świecie, zgodnie z Internet Society.

NSFNET i rozprzestrzenianie się poza wojsko

Amerykańska Fundacja Nauki opracowała na tej podstawie NSFNET, ustanowiony w 1985 roku i od początku wymagający TCP/IP, według Internet Society. Sieć główna rozrosła się z sześciu łączy 56 kilobitów na sekundę do 21 węzłów obsługujących wiele połączeń 45 megabitów na sekundę, zanim finansowanie zostało wycofane w kwiecniu 1995 roku, kiedy to zasoby zostały rozprowadzone do sieci regionalnych wspierających komercyjny dostęp do internetu. Do 1990 roku, mówi Internet Society, istniało ponad 50 000 sieci na wszystkich siedmiu kontynentach, podczas gdy sam ARPANET został oficjalnie wycofany w tym samym roku.

World Wide Web: propozycja z 1989 roku w CERN

Internet i World Wide Web to nie to samo: internet to sieć podstawowa, a Web to system połączonych dokumentów działający na niej. Zgodnie z informacją CERN, brytyjski naukowiec Tim Berners-Lee opracował pierwszą propozycję Web w marcu 1989 roku, pracując w laboratorium w Genewie. Przesłał ją ponownie w 1990 roku i razem z belgijskim inżynierem Robertem Cailliauem sformalizował ją jako propozycję zarządczą w listopadzie 1990 roku.

Do końca 1990 roku Berners-Lee posiadał działający serwer i przeglądarkę na komputerze NeXT w CERN, na którym umieścił odręczne ostrzeżenie, aby go nie wyłączać. CERN mówi, że pierwsza strona internetowa, info.cern.ch, weszła online około tego czasu, a oprogramowanie zostało udostępnione kolegom z CERN w marcu 1991 roku, zanim Berners-Lee ogłosił ją publicznie w grupach dyskusyjnych Internetu w sierpniu 1991 roku. Przełomowy moment dla przyjęcia nastąpił 30 kwietnia 1993 roku, kiedy CERN udostępnił kod źródłowy WorldWideWeb na licencji bezpłatnej, czyniąc go wolnym oprogramowaniem.

Od dostępu dial-up do 6 miliardów użytkowników

Komercyjne usługi internetowe rosły w latach 90., gdy federalna sieć główna NSFNET wychodziła z eksploatacji, a prywatni dostawcy przejmowali jej funkcję. Wiele dekad później Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ITU) szacuje, że około 6 miliardów ludzi — mniej więcej trzy czwarte światowej populacji — korzystało z internetu w 2025 roku. ITU mówi, że 2,2 miliarda ludzi pozostała bez dostępu w 2025 roku, w porównaniu z poprawioną liczbą 2,3 miliarda w 2024 roku.

Dostęp pozostaje nierówny. ITU podaje, że 94% ludzi w krajach o wysokim dochodzie korzysta z internetu, wobec 23% w krajach o niskim dochodzie, a 96% światowej populacji offline żyje w krajach o niskich i średnich dochodach. Użytkownicy miejscy (85% online) znacznie przewyższają użytkowników wiejskich (58% online), a ITU odnotowuje również lukę płciową wynoszącą 77% mężczyzn online wobec 71% kobiet na całym świecie.

W sieciach mobilnych ITU mówi, że liczba abonamentów 5G osiągnęła około 3 miliardy w 2025 roku, czyli mniej więcej jedną trzecią wszystkich mobilnych połączeń szerokopasmowych, ale z wyraźnie nierównym zasięgiem: 84% ludzi w krajach o wysokim dochodzie ma dostęp do 5G wobec 4% w krajach o niskim dochodzie. ITU dodaje, że użytkownicy w krajach o wysokim dochodzie generują prawie osiem razy więcej danych mobilnych niż ci w krajach o niskim dochodzie.