Siedem starożytnych afrykańskich cywilizacji i dziedzictwo, które zostawiły

Historia prekolonialna Afryki obejmuje państwa, które rządził Egiptem, kontrolowały światowe dostawy złota i budowały kamienne pomniki bez zaprawy. Siedem królestw poniżej jest uporządkowanych według geograficznego i ekonomicznego zasięgu, które historycy przypisują im na szczycie ich potęgi, od rywala faraońskiego Egiptu do zachodnioafrykańskiego dworu królewskiego, którego brązowe dzieła sztuki wciąż zwracane są przez zachodnie muzea dzisiaj.

1. Królestwo Kusz (ok. 1069 p.n.e.–350 n.e.)

Skoncentrowane w Nubii wzdłuż Nilu w obecnym Sudanie, Kusz rządził samym Egiptem jako 25 dynastia począwszy od około 750 roku p.n.e., zgodnie z National Geographic. Źródła różnią się co do tego, kiedy to panowanie się skończyło: World History Encyclopedia datuje upadek dynastii na 666 rok p.n.e., podczas gdy National Geographic podaje 656 rok p.n.e. Król Pije podbił Egipt około 730 roku p.n.e., zgodnie z National Geographic. Po tym, jak Napata została spustoszona około 590 roku p.n.e., stolica przeniosła się do Meroë, gdzie królestwo wybudowało ponad 200 piramid — więcej piramid niż w całym Egipcie, zgodnie z National Geographic — przed upadkiem około 350 roku n.e. pod presją inwazji aksumickiej i wyczerpania zasobów, zgodnie z National Geographic i World History Encyclopedia.

2. Królestwo Aksum (1–8 wiek n.e.)

Zlokalizowane w dzisiejszej Etiopii i Erytrei, Aksum kontrolowało handel na Morzu Czerwonym złotem i kością słoniową, służąc jako łącze między Europą a Dalekim Wschodem, zgodnie z HISTORY. W 4 wieku przyjęło chrzest, zgodnie z HISTORY. Jego władcy wznosili monolityczne grandiozne stelae do oznaczenia królewskich grobów; jeden taki obelisk, wybudowany około 327 roku n.e., ma wysokość około 21 metrów (70 stóp) i jest wyrzeźbiony na wzór dziewięciopiętrowego budynku, zgodnie z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Został on usunięty z Etiopii w 1937 roku i został zwrócony i wznowiony w Aksumie dopiero w 2008 roku, projekt ukończony przez UNESCO, zgodnie z Organizacją Narodów Zjednoczonych.

3. Kartagina (ok. 9 wiek p.n.e.–146 p.n.e.)

Założona na północnoafrykańskim wybrzeżu w dzisiejszej Tunezji, Kartagina rozrosła się na morską potęgę, która dominowała w handlu tekstyliami, złotem, srebrem i miedzią, zgodnie z HISTORY. W szczycie swojej potęgi jej stolica mogła pomieścić około 500 000 ludzi. Kartagina została zniszczona przez Rzym w 146 roku p.n.e. na koniec wojen punickich.

4. Imperium Mali (ok. 1240–16 wiek)

Sundiata Keita założył Imperium Mali około 1240 roku po pokonaniu królestwa Sosso, zgodnie z World History Encyclopedia, która opisuje powstałe państwo jako jedno z największych poafrykańskich mocarstw swojego czasu. Pod rządami Mansy Musy (1312–1337) bogactwo Mali stało się przysłowiowe w Europie i na Bliskim Wschodzie: jego pielgrzymka do Kairu w 1324 roku podobno spowodowała załamanie się ceny złota na lingotki o około 20 procent, zgodnie z World History Encyclopedia. Protekcja Mansy Musy zamieniła również Timbuktu w centrum handlu i nauki islamskiej; HISTORY powołuje się na szacunki, że jego kompleks Sankore ostatecznie przechowywał około 700 000 rękopisów. Imperium rozpadło się w drugiej połowie 15 wieku wśród wojen domowych i wzrostu Songhai, które podbił większość pozostałych terytoriów Mali do 1468 roku, zgodnie z World History Encyclopedia.

5. Imperium Songhai (15 wiek–koniec 16 wieku)

Songhai powstało w 15 wieku z byłych terytoriów Mali i wyrosło na większe niż Europa Zachodnia, obejmując części mniej więcej tuzina nowoczesnych krajów, zgodnie z HISTORY. Pod rządami Askii Muhammada I na początku 16 wieku imperium zbudowało system biurokratyczny, który podzielił swoje terytorium na prowincje kierowane przez gubernatorów i ustanowił setki szkół islamskich w Timbuktu, zgodnie z HISTORY. Upadło w końcu lat 1500-tych po wojnie domowej i wewnętrznych niepokojach, które pozostawiły je otwarte na inwazję Sułtana Maroka, zgodnie z HISTORY.

6. Wielkie Zimbabwe (ok. 1100–1550 n.e.)

Zbudowane przez ludy mówiące językiem szona w dzisiejszym Zimbabwe, miasto rozkwitało między około 1300 a 1450 rokiem n.e., zgodnie z World History Encyclopedia. Jego Wielkie Ogrodzenie ma grandiozne ściany o grubości do 5,5 metra i wysokości 9,7 metra, złożone bez zaprawy. Na szczycie swojej potęgi miasto mogło pomieścić około 18 000 ludzi i prowadziło handel złotem, kością słoniową i miedzią z portami Oceanu Indyjskiego, takimi jak Kilwa i Sofala, otrzymując w zamian chiński fajans i perskie wyroby ceramiczne, zgodnie z World History Encyclopedia. UNESCO wpisało to stanowisko na listę światowego dziedzictwa w 1986 roku. Cywilizacja przyszła w schyłek w 15 wieku, podobno po wyczerpaniu lokalnych złóż złota, i jej ludzie migrowali na północ, aby założyć królestwo Mutapa.

7. Królestwo Beninu (ok. 13 wiek–1897)

W dzisiejszej południowej Nigerii Królestwo Beninu rządził Oba (król), którego dwór posiadał królewskie monopolium na odlewnictwo brązu, przeprowadzane przez specjalistyczne cechy korporacyjne przy użyciu techniki traconego wosku, zgodnie z historią opracowaną przez Muzeum Sztuki Afrykańskiej (momaa.org). Portugalscy handlowcy przybyli w 1480 roku i handlowali z Beninem przez wieki. To skończyło się w lutym 1897 roku, gdy brytyjska siła marynarki wojennej zaatakowała po zabiciu brytyjskiej delegacji, spalili miasto Beninu i splądrował szacunkowo 5 000 brązowych tablic, rzeźb słoniowych i przedmiotów ceremonialnych, które zostały rozproszone do ponad 165 muzeuów na całym świecie, zgodnie z momaa.org. Repatriacja przyspieszyła od 2022 roku, kiedy Niemcy przekazały ponad 1 100 brązów do Nigerii; Narodowe Muzeum Sztuki Afrykańskiej Smithsonian'a później ogłosił zwrot ponad 39 brązów zgodnie z nową polityką etycznych zwrotów, podczas gdy Brytyjskie Muzeum nie zwróciło swojej kolekcji, zgodnie z momaa.org.

Dlaczego te liczby są porównywane

Kryterium rankingu to zasięg terytorialny i gospodarczy każdej cywilizacji w szczycie jej potęgi, jak opisane w powyższych źródłach — nie późniejsze sądy z ery kolonialnej o historii kontynentu.