Fransa'da 17 Ekim'de yaşam pahalılığına karşı ülke çapında protestolar, çatışmalar ve yangınlar

Cumartesi günü, 17 Ekim 2026'da Fransa'yı baştan başa saran yaşam pahalılığı karşıtı gösterilerde, polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşandı; birçok kentte yangın ve yağma bildirildi. Al Jazeera ve France 24'e göre Fransa İçişleri Bakanlığı, Paris, Marsilya, Toulouse, Angers, Rennes ve Lyon'da başlıkla yüzünü örten kişilerin dahil olduğu şiddet olaylarına atıfta bulunarak öğleden sonranın ortasına kadar ülke genelinde 272 kişinin tutuklandığını belirtti.

Kaç kişi katıldı

Katılım tahminleri farklılık gösterdi. Fransa'nın en büyük sendikası CGT, başlangıçta ülke genelinde 500.000'den fazla kişinin katıldığını söyledi; France 24'e göre organizatörler daha sonra bu sayıyı yaklaşık 800.000 olarak açıkladı. Haberin hazırlandığı sırada tek, ülke çapında geçerli bir polis sayımı mevcut değildi.

Grenoble'da, yerel yayın kuruluşları France 3 Auvergne-Rhône-Alpes ve ici.fr, "sarı yelekli" kolektifleri, öğrenciler, liseliler ve CGT sendikası tarafından düzenlenen ana yürüyüşe yaklaşık 22.000 kişinin katıldığını, yakındaki Bourgoin-Jallieu'de ise 500 kadar göstericinin toplandığını bildirdi. ici.fr'ye göre Fransa İçişleri Bakanlığı, ülke genelinde en az 500 eylem kaydetti.

Çatışmalar, yangınlar ve yağma

Al Jazeera ve France 24'e göre polisin göstericilere göz yaşartıcı gaz sıkmasıyla birçok kentte şiddet patlak verdi. France 24'ün haberine göre Paris'te 10. bölge belediye binasına girildi ve bina tahrip edildi; Marsilya'da göstericiler belediye binasına girdi ve dükkanları yağmaladı; Lille'de belediye binasının kapıları zorla açıldı ve bina hasar gördü; Lyon'da ise bir turizm ofisi ateşe verildi. Aynı habere göre Bordeaux'da valinin resmi konutu yağmalandı ve Limoges'de bir belediye binası ateşe verildi.

France 24'ün haberine göre Saint-Étienne'de bir gösterici, polisin kalabalık kontrol el bombasıyla vurulması sonucu bir elini kaybetti; haberde, 5 Ekim'de Lens'te düzenlenen daha önceki bir protestoda benzer bir olayda 15 yaşında birinin de bir elini kaybettiği eklendi.

Grenoble: barikatlar, kapatılan otoyol ve hasarlı tünel

Grenoble'da gerginlik şafaktan önce başladı. France 3'ün haberine göre, gece boyunca yaklaşık 50 gösterici A480 otoyolunun Catane çıkışında bir "filtreleme" barikatı kurdu; polis bunu saat 10:00 sularında dağıttı, bu arada RN201 tüneli hasar gördü ve trafiğe kapatıldı. France 3'e göre kent merkezindeki birçok dükkan, banka ve işletme, kargaşa beklentisiyle önceden vitrinlerini barikatladı ve kapandı.

ici.fr'nin haberine göre Grenoble'daki ana yürüyüş, saat 13:30'da Place Victor-Hugo'dan Parc Paul-Mistral'e doğru başladı. ici.fr'nin aktardığı yerel valilik tahminlerine göre, yürüyüşün çevresinde 300 ila 400 kişi vandalizm ve yağmaya karıştı; Damart, Fet A Fête, JD Sports ve Undiz gibi mağazalar hasar gördü, rektörlük, belediye binası, banka vitrinleri ve Saint-Louis kilisesi hedef alındı. İtfaiyeciler, Alsace-Lorraine'de tahliye gerektiren bir bina yangını dahil yedi yangına müdahale etti. ici.fr'ye göre Grenoble'da yedi kişi tutuklandı ve iki polis memuru yaralandı. Haber kaynağına göre yerel valilik, barışçıl göstericilerle tahripkâr unsurları birbirinden ayırarak durumun "öğleden sonranın başlarında kötüleştiğini" belirtti.

Hareket nereden geldi

Al Jazeera'ya göre, protesto dalgasının kökeni Eylül ortasına, Paris yakınlarındaki Créteil'de bir lisede öğrencilerin köhne binalar, aşırı kalabalık sınıflar ve öğretmen eksikliği nedeniyle gösteri yapmasına dayanıyor. Al Jazeera ve France 24'ün canlı yayınına göre şikayetler sonraki haftalarda eşitsizlik, kamu harcamaları ve yaşam standartları üzerine daha geniş bir harekete dönüştü; bu harekete, 2018 ve 2019'da yakıt fiyatları ve satın alma gücü yüzünden Fransa'yı sarsan eski "sarı yelekli" aktivistler, ortaokul ve üniversite öğrencileri, CGT sendikası, iklim aktivistleri ve çiftçiler de katıldı.

Hükümetin tepkisi

France 24'e göre Başbakan Sébastien Lecornu, birçok kentte "aşırı sol gruplar"ın şiddeti organize ettiğini, "suçluların ise yağma yapmak ve mülke zarar vermek için bu olaylara katıldığını" söyledi. Fransa İçişleri Bakanlığı da benzer şekilde kargaşanın büyük bölümünü "aşırı sol"a bağladı; Al Jazeera'nın aktardığı bir açıklamada, "bu tür eylemler yağma girişimlerini, kolluk güçleriyle çatışmaları, sokak mobilyalarının ateşe verilmesini ve iktidar makamları ile medya kuruluşlarının hedef alınmasını içeriyor" denildi. France 24'e göre, Cuma günü Brüksel'de konuşan Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, protesto hakkının anayasal bir hak olduğunu, ancak bu hakkın insanlara ve mülke saygı gösterme yükümlülüğüyle birlikte geldiğini söyledi.

France 24, aynı gün Fransız hareketinden ilham alan protestoların ülke sınırlarının dışına da yayıldığını, İtalya'nın Milano kentinde göz yaşartıcı gaz ve çatışmaların bildirildiğini, Belçika'nın Brüksel kentinde ise birkaç yüz kişinin gösteri yaptığını bildirdi; France 24'ün aktardığı bir Reuters muhabirine göre burada bir aracın devrilmesinin ardından polis tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullandı.

Belirsizliğini koruyan noktalar

Haberin hazırlandığı sırada polis tarafından doğrulanmış, tek bir ulusal katılım rakamı mevcut değildi; CGT sendikasının verileri (başlangıçta 500.000'den fazla, daha sonra yaklaşık 800.000 olarak açıklanan sayı) kapsamlı bir hükümet sayımıyla henüz doğrulanmamıştı. Cumartesi öğleden sonrası itibarıyla, etkilenen tüm kentlerdeki yaralanmaların ve mülk hasarının tam kapsamı makamlar tarafından henüz kesinleştirilmemişti.