Starożytna Grecja: miasta-państwa, demokracja i spuścizna, która wciąż kształtuje Zachód

Cywilizacja ukształtowana przez skaliste ziemie i otwarte morze

Zgodnie z World History Encyclopedia, Grecja pokryta jest górami na około 80 procent swojego terytorium, z małymi rzekami przepływającymi przez skalisty teren. Ponieważ ziemia oferowała niewiele zasobów naturalnych i była otoczona wodą, społeczności zwróciły się do morza w celu handlu i przetrwania, wzór, który sprzyjał powstaniu rozproszonych niezależnych osiedli, a nie jednego zjednoczonego królestwa.

Ten wzór osadnictwa doprowadził do powstania polis, czyli miasta-państwa, jako podstawowej jednostki greckiego życia politycznego. Każde polis — Ateny, Sparta, Korynth, Teby i inne — rządziło się samo, w wielu przypadkach biło własną monetę, i wchodziło w wojny ze swoimi sąsiadami tak samo często, jak się z nimi sojuszniczyło, zauważa World History Encyclopedia.

Pięć okresów, od pałaców epoki brązu do panowania rzymskiego

Historycy dzielą historię starożytnej Grecji na kilka szerokich faz. World History Encyclopedia datuje cywilizację mykejską, kulturę pałaców epoki brązu, na przybliżenie 1900–1100 lat p.n.e., z jej upadkiem około 1200 roku p.n.e. Następował okres spadku populacji znany jako greckie wieki ciemności, mniej więcej od 1100 do 800 roku p.n.e., zanim miasta-państwa i kolonizacja określiły okres archaiczny (800–500 p.n.e.), a filozofia, dramat i demokracja rozkwitały w okresie klasycznym (480–323 p.n.e.).

Miasta-państwa, demokracja i wojna

Ateny zmierzały w stronę rządu demokratycznego poprzez reformy Klistenesa około 508 roku p.n.e., pozwalając obywatelom płci męskiej w wieku powyżej dwudziestu lat brać udział w decyzjach politycznych, według World History Encyclopedia. Sparta zamiast tego zbudowała społeczeństwo skoncentrowane na treningu wojskowym i innej formie rządu, a dwa miasta-państwa przychodziły do reprezentowania konkurujących modeli greckiego życia politycznego.

Rywalizacja między miastami-państwami wielokrotnie zamieniała się w wojnę. World History Encyclopedia przywołuje wojny perskie (499–449 p.n.e.), w których greckie miasta-państwa połączyły się przeciwko Persji, i później wojny peloponeskie — pierwszy konflikt z 460–445 roku p.n.e. i drugi z 431–404 roku p.n.e. — prowadzony głównie między Atenami a Spartą. History.com dodaje, że siły perskie zniszczyły większość Aten w 480 roku p.n.e., krótko przed późniejszym boomem budowlanym w mieście pod przewodnictwem męża stanu Peryklesa.

Akropol i Partenon

Najbardziej widocznym symbolem klasycznych Aten jest Akropol, wzmocniony wzgórz, którego struktury pochodzą głównie z programu budowlanego Peryklesa z lat 460–430 p.n.e., zgodnie z History.com. Jego centralnym punktem jest Partenon — świątynia bogini Ateny zbudowana, zgodnie z World History Encyclopedia, między 447 a 432 rokiem p.n.e. — zaprojektowana przez architektów Iktinosa i Kallikratesa oraz ozdobiona rzeźbami Fidiasza, donosi History.com.

Partenon pozostał w znacznym stopniu nienaruszony przez ponad dwa tysiące lat do bombardowania przez Wenecjan w 1687 roku, które spowodowało poważne szkody, stwierdza History.com. Na początku XIX wieku brytyjski dyplomata lord Elgin usunął więcej niż połowę pozostałych rzeźb — teraz znanych jako marmury Elgina — do British Museum. Po uzyskaniu przez Grecję niepodległości w 1822 roku prace restauracyjne rozwijały się w miarę upływu czasu i trwają do dziś pod nadzorem specjalistycznej komisji konserwatorskiej ustanowionej w 1975 roku, zgodnie z tym samym źródłem. History.com opisuje Akropol jako wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO.

Filozofia, nauka i sztuka

Klasyczna Grecja wyprodukowała filozofów, których wpływ przetrwał same miasta-państwa. National Geographic Education datuje Sokratesa na 469–399 lat p.n.e. i przypisuje mu metodę sokratejską pytania nadal używaną w szkołach prawa; Platon (427–347 p.n.e.) jest opisywany jako kształtujący zachodnią epistemologię i etykę, z pismami na temat sprawiedliwości, które wpłynęły na autorów amerykańskich dokumentów założycielskich; Arystoteles (384–322 p.n.e.) położył podstawy dla późniejszej psychologii i zoologii poprzez swoją klasyfikację zwierząt, z 31 zachowanymi jego dziełami.

W nauce i medycynie World History Encyclopedia przypisuje Pitagorasowi i Euklidesowi ważne postępy w matematyce i geometrii, natomiast National Geographic Education zauważa, że lekarz Hipokrates wprowadził udokumentowane historie chorób i jest związany z przysięgą Hipokratesa, oświadczeniem o etyce medycznej nadal przywoływanym przez nowych lekarzy. W literaturze i teatrze World History Encyclopedia wskazuje na epickę poetycką Homera i dramat Sofoklesa, Eurypidesa i Arystofanesa jako określające dzieła okresu klasycznego.

Od imperium Aleksandra do panowania rzymskiego

Aleksander Wielki, który żył od 356 do 323 roku p.n.e. zgodnie z National Geographic Education, zbudował imperium rozciągające się od Macedonii do Indii, rozpowszechniając język grecki i kulturę na rozległym terenie podczas okresu hellenistycznego, który nastąpił po jego panowaniu. World History Encyclopedia stwierdza, że ten okres grecko-wpływanych królestw skończył się, gdy Rzym pochłonął pozostałe terytoria do 31 roku p.n.e. — jednak sama kultura rzymska przyjęła większość greckiej filozofii, sztuki i praktyki edukacyjnej zamiast ją usuwać.

• Demokracja: model zgromadzenia obywateli Aten pod Klisthenesem (ok. 508 p.n.e.) jest przytaczany przez World History Encyclopedia jako wczesna forma samodzielnego rządu obywateli płci męskiej.
• Filozofia: Sokrates, Platon i Arystoteles ustanowili metody pytania i badania etycznego nadal nauczane dzisiaj, zgodnie z National Geographic Education.
• Medycyna: Przysięga Hipokratesa, związana z lekarzem Hipokratesem, jest nadal przywoływana w etyce medycznej, zgodnie z National Geographic Education.
• Architektura: Partenon (447–432 p.n.e.) ustanowił standardy proporcji nadal badane w architekturze zachodniej, zgodnie z World History Encyclopedia i History.com.
• Matematyka: prace geometryczne Pitagorasa i Euklidesa, przytaczane przez World History Encyclopedia, stanowią podstawę materiału nadal nauczanego na współczesnych lekcjach matematyki.