Jazz: Od ulic Nowego Orleanu do globalnego języka muzycznego

Jazz to gatunek muzyczny, który powstał wśród społeczności afroamerykańskich w Nowym Orleanie w stanie Luizjana, w dziesięcioleciach około 1900 roku. Według Służby Parków Narodowych USA, niezwykła mieszanka francuskiej i hiszpańskiej historii kolonialnej miasta, duża populacja pochodzenia afrykańskiego i formalnie kształcona społeczność "kreolów kolorowych" stworzyły konkretne warunki, w których pojawił się ten styl.

Gdzie to się zaczęło: Plac Konga i orkiestry miedzianych instrumentów

Służba Parków Narodowych śledzi wczesne korzenie do Placu Konga, gdzie ludzie zmuszeni do niewolnictwa gromadzili się od połowy XVIII wieku i zachowywali tradycje zachodniaofrykańskiego bębniarstwa i tańca. Do lat 80. i 90. XIX wieku afroamerykańskie marszowe orkiestry miedzianych instrumentów i pochody kreolskich Indian Mardi Gras łączyły te tradycje z instrumentacją w europejskim stylu i synkopowanym stylem gry na fortepianie znanym jako ragtime.

Korneciście Charlesa "Buddy'ego" Boldena, aktywnego w Nowym Orleanie mniej więcej między 1895 a 1900 rokiem, wielu wczesnych jazzmanów uznaje za pierwszego, który grał w wyraźnie nowym stylu, uwzględniając improwizowane frazy bluesowe i szybsze tempo, zauważa Służba Parków Narodowych. Prawa segregacyjne z lat 90. XIX wieku miały niezamierzony efekt zjednoczenia muzyków improwizujących z górnej części miasta z formalnie kształconymi kreolami, dodatkowo łącząc dwie tradycje w dźwięk jazu Nowego Orleanu z kornetem, klarynetem i trombą grającymi w zbiorowej improwizacji.

Od Nowego Orleanu do szału na całym kraju

Muzycy przenosili styl z Nowego Orleanu w latach 1900-1910: pianista Jelly Roll Morton zaczął koncertować poza miastem około 1907 roku, a dyrygent Freddie Keppard ze swoją Original Creole Orchestra rozpoczął tournee krajowe w 1912 roku. Original Dixieland Jazz Band, prowadzona przez Nicka LaRoccę, dokonała tego, co Służba Parków Narodowych określa jako pierwszą komercyjną nagranie jazzowe, wykonaną w Nowym Jorku w 1917 roku — nagranie, które nieoczekiwanie stało się krajowym hitem.

Według serwisu referencyjnego badań EBSCO, Louisowi Armstrongowi przypisuje się opracowanie improwizowanego "breaku" solowego w ramach wykonań grupowych, pomagając zmienić jazz z zbiorowej polifonii w kierunku stylu zorientowanego na solisty, który pozostaje powszechny do dziś.

Swing, bebop i style, które poszły dalej

Jazz nadal ewoluował poprzez wyraźne ery w kolejnych dziesięcioleciach, przechodzą od dużych orkiestr tanecznych ery swingu do bardziej skoncentrowanych na improwizacji stylów, które przyszły później, zgodnie z podsumowaniem historii gatunku przez EBSCO.

Przegląd EBSCO wskazuje, że bebop pojawił się w latach 1940-tych jako bardziej wymagający technicznie alternatywą dla swingu, prowadzony przez saksofonistę Charliego Parkera i trębacza Dizzy'ego Gillespiego, zanim Miles Davis pomógł spopularyzować płynniejszy dźwięk "cool jazzu" później w tym samym dziesięcioleciu i w latach 1950-tych. Jego album z 1959 roku Kind of Blue jest opisywany jako jedno z najbardziej wpływowych nagrań gatunku. Muzycy free jazzu następnie pozbyły się ustalonej struktury harmonicznej na rzecz otwartej improwizacji, podczas gdy fuzja jazzowa od końca lat 1960-tych dodała rytmy pochodzące z rocka i funk oraz instrumenty elektryczne.

Gatunek, który stał się globalną formą sztuki

Jazz rozprzestrzeniał się poza Stanami Zjednoczonymi głównie poprzez radio i nagrania od lat 1920-tych, zgodnie z EBSCO, docierając do odbiorców w Europie. Gitarzyście Django'emu Reinhardtowi, który łączył amerykański jazz z tradycjami muzycznymi Romów we Francji, przypisuje się pochodzenie pierwszego głównego europejskiego stylu jazzowego, znanego jako jazz cygański.

Ten zasięg światowy jest teraz formalnie uznawany przez UNESCO, której Konferencja Generalna wyznaczył 30 kwietnia jako Międzynarodowy Dzień Jazzu w 2011 roku. Dzień jest koordynowany przez Herbie Hancock Institute of Jazz i, zgodnie z UNESCO, ma na celu podkreślenie roli jazzu w dialogu międzykulturowym, różnorodności i wolności wyrażania. Edycja z 2025 roku, pod kierownictwem pianisty Herbie'ego Hancocka, odbyła się w Abu Dhabi i, zgodnie z UNESCO, dotarła do ponad 2 miliardów ludzi w ponad 190 krajach poprzez koncerty, programy edukacyjne i medialną relację.

Koncert Międzynarodowego Dnia Jazzu 2025 w Abu Dhabi gromadził muzyków ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Stanów Zjednoczonych, Chin, Maroka, Wielkiej Brytanii, Francji, Kanady, Australii, Panamy, Iraku i Indii, zgodnie z UNESCO, wraz z programowaniem, które łączyło jazz z tradycyjnymi instrumentami Bliskiego Wschodu, takimi jak ud i kanun — przykład rodzaju fuzji międzykulturowej, która charakteryzowała gatunek od jego wczesnych dziesięcioleci w Nowym Orleanie.