Imperium Osmańskie wyrosło z małego księstwa turkijskiego, założonego przez Osmana I około 1299 roku, w transcontinentalną potęgę obejmującą Bałkany, Bliski Wschód i Afrykę Północną, osiągając szczyt swojej potęgi za czasów Sulejmana Wspaniałego w XVI wieku. Porażki wojskowe od 1683 roku, rosnące długi i utrata terytorium doprowadziły do jej rozpadu w 1922 roku, po czym w 1923 roku proklamowana została Republika Turcji.
Ta wersja jest tłumaczeniem maszynowym oryginału (English). Przeczytaj oryginał
Pochodzenie w Anatolii (1299–1453)
Według History.com i National Geographic, państwo osmańskie zostało założone około 1299 roku przez Osmana I, turkijskiego lidera plemiennego w północno-zachodniej Anatolii. National Geographic donosi, że w 1299 roku Osman ogłosił się zwierzchnikiem regionu, rozpoczynając kampanię podboju sąsiednich terytoriów, w tym ziem kontrolowanych przez Imperium Bizantyjskie.
Decydujący wczesny punkt przełomowy nastąpił w 1453 roku, gdy siły osmańskie pod dowództwem sułtana Mehmeda II zajęły Konstantynopol, stolicę Imperium Bizantyjskiego, zgodnie z History.com i National Geographic. Miasto, przemianowane na Stambuł, stało się nową stolicą osmańską i, według National Geographic, ważnym ośrodkiem handlu między Europą a Azją. Stąd kontrola osmańska rozszerzyła się na Bałkany, Bliski Wschód i Afrykę Północną.
Szczyt potęgi za czasów sułtanów (1453–1683)
History.com stwierdza, że sułtan Selim I podbił Syrię, Arabię, Palestynę i Egipt w 1517 roku, rozszerzając panowanie osmańskie głęboko w świat arabski. Jego syn, Suleiman I — znany jako Suleiman Wspaniały — panował od 1520 do 1566 roku i jest opisywany zarówno przez History.com, jak i National Geographic jako przewodzący w czasach największego zasięgu terytorialnego i potęgi imperium.
National Geographic donosi, że u szczytu swojej potęgi imperium rozciągało się od Wiednia na północy do Zatoki Perskiej na wschodzie, Algierii na zachodzie i Jemenu na południu, kontrolując dochodowe szlaki handlowe generujące znaczne bogactwo. History.com dodaje, że w tym okresie nastąpił postęp w kaligrafii, malarstwie, poezji, tekstyliach, ceramice i muzyce, a także postęp naukowy w matematyce, astronomii i medycynie, w tym opracowanie instrumentów chirurgicznych.
Podbój Egiptu, Syrii, Arabii w 1517; szczyt za Sulejmana (1520–1566)
Dotarł do Wiednia, Zatoki Perskiej, Algierii i Jemenu
1683–1870-e lata
Różni sułtanowie
Nieudane drugie oblężenie Wiednia (1683); Traktat z Bałtalimanu (1838); wysokie pożyczki zagraniczne (1854–1875)
Stopniowa utrata terytoriów i rosnąca zależność finansowa od Europy
1912–1923
Mehmed V, Mehmed VI; później Mustafa Kemal Atatürk
Wojny bałkańskie (1912–13); Pierwsza wojna światowa (1914–18); zniesienie sułtanatu (1922)
Imperium rozpuszczone; Republika Turcji proklamowana 29 października 1923
Dlaczego imperium przyszło w upadek
Historycy i przeanalizowane źródła wskazują na rok 1683 jako punkt przełomowy: nieudane drugie oblężenie Wiednia przez Osmanów zaznaczyło koniec ekspansji na zachód, zgodnie z National Geographic, History.com i WorldAtlas. Od XVII wieku imperium traciło kontrolę terytorialną i siłę gospodarczą w stosunku do europejskich rywali.
Decentralizacja: przywódcy regionalni zbierali podatki, ale często zatrzymywali przychody dla siebie, ograniczając środki dostępne na modernizację, według WorldAtlas.
Janczarowie, niegdyś elitarny korpus wojskowy, okazywali opór reformom i zostali gwałtownie rozwiązani w 1826 roku, według WorldAtlas.
Traktat z Bałtalimanu z 1838 roku dał brytyjskim kupcom korzystne warunki handlu i niskie stawki podatkowe, według WorldAtlas.
W latach 1854–1875 rząd osmański zaciągał duże pożyczki od europejskich banków; do lat siedemdziesiątych XIX wieku spłata pożyczek pochłaniała ponad połowę rocznych dochodów, donosi WorldAtlas.
Ruchy nacjonalistyczne doprowadziły do utraty terytorium: History.com zaznacza niezależność Grecji w 1830 roku i niezależność Rumunii, Serbii i Bułgarii w 1878 roku.
Chory człowiek Europy
— Car Mikołaj I Rosji, cytowany przez WorldAtlas
WorldAtlas donosi, że car Mikołaj I używał tego wyrażenia w latach pięćdziesiątych XIX wieku, aby opisać postrzegany nieunikniony upadek Imperium Osmańskiego. W odpowiedzi na rosnące presje wewnętrzne i zewnętrzne rząd osmański przeprowadzał reformy Tanzimat w połowie XIX wieku, które, według WorldAtlas, obejmowały centralizację władzy z Stambułu, rozszerzenie praw dla poddanych niebędących muzułmanami, poszerzenie edukacji świeckiej i modernizację wojska.
Koniec imperium i jego spuścizna
National Geographic donosi, że wojny bałkańskie 1912–1913 kosztowały imperium około trzeciej części jego pozostałych terytoriów. Następnie Osmanie weszli do Pierwszej wojny światowej w sojuszu z Niemcami i Mocarstwami Centralnymi; według National Geographic, ponad dwie trzecie armii osmańskiej poniosły straty, a około 3 milionów cywilów zginęło w latach wojny, w tym około 1,5 miliona Ormian. History.com identyfikuje to zdarzenie jako Ludobójstwo Ormian i zaznacza, że turecki rząd historycznie kwestionował taką charakteryzację.
Wszystkie trzy źródła zgadzają się, że sułtanat osmański został formalnie zniesiony w 1922 roku przez tureckich nacjonalistów. History.com dodaje, że Republika Turcji została proklamowana 29 października 1923 roku pod przewodnictwem Mustafty Kemala Atatürka, oznaczając ostateczny koniec ponad sześciu wieków rządów osmańskich.
Pytania
Kiedy powstało Imperium Osmańskie i przez kogo?
Według History.com i National Geographic, państwo osmańskie zostało założone około 1299 roku przez Osmana I, turkijskiego lidera plemiennego w północno-zachodniej Anatolii.
Kiedy Imperium Osmańskie osiągnęło szczyt swojej potęgi?
Szczyt imperium zwykle umieszcza się w okresie panowania Sulejmana Wspaniałego, od 1520 do 1566 roku, kiedy, według National Geographic, terytorium osmańskie rozciągało się od Wiednia do Zatoki Perskiej i od Algierii do Jemenu.
Dlaczego Imperium Osmańskie było nazywane 'chorym człowiekiem Europy'?
WorldAtlas donosi, że wyrażenie zostało ukute przez cara Mikołaja I Rosji w latach pięćdziesiątych XIX wieku, aby opisać postrzegany upadek imperium, malejące terytorium i rosnącą zależność gospodarczą od potęg europejskich.
Co spowodowało upadek Imperium Osmańskiego?
Źródła wskazują na nieudane oblężenie Wiednia w 1683 roku, zdecentralizowane zbieranie podatków, opór janczarów wobec reform, niekorzystne warunki handlu zgodnie z Traktatem z Bałtalimanu z 1838 roku, wysokie długi zagraniczne w latach 1850–1870 oraz utratę terytoriów na rzecz nacjonalistycznych ruchów niepodległościowych na Bałkanach.
Kiedy i jak skończyło się Imperium Osmańskie?
Sułtanat osmański został zniesiony w 1922 roku po porażce w Pierwszej wojnie światowej i wojnach bałkańskich; Republika Turcji została następnie proklamowana 29 października 1923 roku pod przewodnictwem Mustafty Kemala Atatürka, według History.com.
Ten tekst przygotowała sztuczna inteligencja, a przed publikacją przeszedł automatyczną kontrolę źródeł. Jeśli widzisz błąd, poproś o sprostowanie. Poproś o sprostowanie lub odpowiedź · Jak to robimy
Zadługo przed kolonizacją europejską kontynent afrykański był domem potężnych państw, które budowały piramidy, zarządzały transaharską gospodarką złota i soli oraz wzniosły miasta z opracowanego kamienia. Ta lista klasyfikuje siedem starożytnych afrykańskich królestw według skali ich politycznego, ekonomicznego lub architektonicznego zasięgu, na podstawie dat i danych ze źródeł historyków, UNESCO i zbiorów muzealnych.
Internet powstał jako sieć badań obronnych Stanów Zjednoczonych o nazwie ARPANET w 1969 roku i stał się World Wide Web dwie dekady później dzięki propozycji z 1989 roku z CERN. Dziś około 6 miliardów ludzi — około trzy czwarte światowej populacji — korzysta z internetu, według Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego (ITU) Unii Narodów Zjednoczonych.
Archeolodzy stosują dwa szerokie podejścia: datowanie względne, które porządkuje znaleziska według warstwy lub stylu bez podawania roku, oraz datowanie bezwzględne (naukowe), które wykorzystuje zmiany fizyczne lub chemiczne — takie jak rozpad węgla-14, pierścienie wzrostu drzew lub rozpad potasu-argonu — aby oszacować zakres wieku oparty na kalendarzu. Większość stanowisk jest datowana przez połączenie kilku tych metod, a nie poleganie na jednej samej.
Starożytny Rzym prowadził swoje sprawy poprzez wybranych magnatów, senat byłych urzędników i zgromadzenia ludowe przez około pięć wieków, zanim władza skoncentrowała się w rękach jednego cesarza od 27 roku p.n.e. Jego sztywna hierarchia społeczna, jego kodeks prawny i jego język łaciński nadal kształtowały europejskie i szerzej zachodnie instytucje długo po upadku samego imperium.
