Tatoi Sarayı: Yunanistan, Kraliçe Sofía'nın Atina Yakınındaki Çocukluk Dönemine Ait Kraliyet Malikânesini Restore Ediyor

Greek City Times'a göre, Atina'nın kuzeyinde Parnitha Dağı'nda bulunan ormanlık eski kraliyet malikânesi Tatoi Sarayı, ilk müzelerini Aralık 2026'da halka açmayı planlıyor. Yunanistan Kültür Bakanlığı, alanın onlarca yıl boyunca çökmesine izin verdikten sonra, Bakan Lina Mendoni'nin ülkenin en büyük kültürel altyapı projelerinden biri olarak tanımladığı bir restorasyonu başlattı.

Kraliyet yazlığından onlarca yıllık çöküşe

Wikipedia'ya göre, Yunanistan Kralı I. Georgios, 1872'de Tatoi'deki ilk 42 kilometrekarelik araziyi Danimarka'dan gelen kendi parasıyla satın aldı. Infobae'nin bildirdiğine göre, ana saray binası 1884 ile 1886 yılları arasında, Kraliçe Olga'nın isteği üzerine Rus konutlarından ilham alan bir üslupla mimar Ernst Ziller tarafından tasarlanarak tamamlandı. News.gtp.gr, Kral II. Georgios'un bu malikânede dünyaya geldiğini ve malikânenin kraliyet ailesinin önce yazlık, sonra da ana ikametgâhı olarak hizmet verdiğini belirtiyor.

El Debate'in haberine göre, Yunan kraliyet ailesinin Tatoi'deki varlığı, Nisan 1967'deki askeri darbenin Kral II. Konstantin ve akrabalarını sürgüne zorlamasıyla sona erdi. Monarşi, askeri hükümet döneminde 1973'te yapılan bir referandumla resmen kaldırıldı. Malikânenin mülkiyetine daha sonra ne olduğu farklı kaynaklarca farklı şekilde anlatılıyor: Wikipedia, Andreas Papandreu hükümetinin kraliyet mülklerine 1994'te el koyduğunu söylerken, Infobae, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin malikânenin özel mülkiyet olduğuna hükmedip tazminat kararı vermesinin ardından Tatoi'nin kesin olarak Yunan devleti kontrolüne geçişinin ancak 2003'te gerçekleştiğini belirtiyor. Her iki kaynak da anlaşmazlığın sürüncemede kaldığı on yıllar boyunca binaların vandalizm ve yağmaya uğrayarak ağır bir bakımsızlığa düştüğü konusunda hemfikir.

Kraliçe Sofía'nın Tatoi'deki yılları

El Debate'e göre, doğumunda Yunanistan ve Danimarka Prensesi Sofía olan İspanya Kraliçesi Sofía, 1962'de dönemin Prensi Juan Carlos ile evlenmeden önce çocukluğunun bir bölümünü Tatoi'de geçirdi.

70 milyon euroyu aşan bir restorasyon

Greek City Times ve The National Herald, Kültür Bakanlığı liderliğindeki mevcut restorasyon programının 70 milyon euroyu geçtiğini bildiriyor. Finansman; AB'nin Toparlanma ve Dayanıklılık Fonu, bölgesel 'Attika' Operasyonel Programı ve YMEPERAA Operasyonel Programı dahil ulusal ve Avrupa fonlarını, başta 2019'dan beri fizibilite çalışmalarını destekleyen Athanasios Laskaridis Hayır Kurumu Vakfı ve 2020'de ilk altyapı çalışmaları için para veren, Athanasios ve Marina Martinou tarafından finanse edilen kâr amacı gütmeyen Aegeas kuruluşu başta olmak üzere özel bağışlarla birleştiriyor. El Debate ayrıca İngiltere Kralı III. Charles'ın bir hayır vakfı aracılığıyla projeye 12 milyon sterlin bağışta bulunduğunu bildiriyor.

Çalışmalar; ana saray, Greek City Times'a göre özel fonlarla zaten tamamlanmış olan Kral I. Konstantin ve Kraliçe Sophia'nın kraliyet türbesi, Kraliyet Arabaları Müzesi'ne ev sahipliği yapacak eski Kral I. Georgios Ahırları ve bir tarım müzesine dönüştürülmekte olan eski bir süt çiftliği binasına odaklandı. El Debate'in haberine göre, Ağustos 2021'deki bir orman yangını malikânedeki birkaç binaya zarar verdi ama en değerli saklanan koleksiyonları etkilemedi.

Ziyaretçiler ne görecek, ve ne zaman

Greek City Times, Başbakan Kiryakos Miçotakis'in Aralık 2026'daki açılış törenine katılmasının beklendiğini ve bu tarihte üç müzenin açılmasının planlandığını bildiriyor: malikâne genelinde kataloglanan 100.000'den fazla eserden seçilen yaklaşık 4.350 nesneyi sergileyecek sarayın kendisi; dört Rolls-Royce limuzin dahil sekiz restore edilmiş aracın bulunacağı Kraliyet Arabaları Müzesi; ve orijinal süt ve çiftlik ekipmanlarını sergileyecek Tarımsal ve Hayvansal Üretim Müzesi. Aynı kaynağa göre, kapalı devre kamera sistemi ve drone devriyeleri dahil 24 ay süreli alan güvenliğini kapsayan ayrı bir sözleşme 3,2 milyon euroya mal oluyor. Eski domuz ahırı ve şarap imalathanesi binaları ise projenin ilerideki aşamaları için planlanmış durumda.

• Saray müzesi: kraliyet elbiseleri ve porselenler dahil, 100.000'den fazla eserlik daha büyük bir koleksiyonun parçası olan yaklaşık 4.350 nesne
• Kraliyet Arabaları Müzesi: dört Rolls-Royce limuzin dahil sekiz tarihi araç
• Tarımsal ve Hayvansal Üretim Müzesi: orijinal süt makineleri ve çiftlik aletleri
• Zaten restore edilmiş olan Kral I. Konstantin ve Kraliçe Sophia'nın kraliyet türbesi
• Henüz tamamlanmayan: malikânenin eski domuz ahırı ve şarap imalathanesi binaları