Dünya 2027'den İtibaren Artık Saniyelerden Neden Vazgeçiyor

CGPM'nin 69 üye devletinin temsilcileri, Fransa'nın Versailles kentinde örgütün 28. Genel Konferansı'nda bir araya geldi ve Dünya Metroloji Günü olan 20 Mayıs 2027'den itibaren artık saniyeyi sona erdiren bir karar kabul etti. Oylama Euronews tarafından duyuruldu ve Scientific American tarafından da doğrulandı; dergi, BIPM'nin Zaman ve Frekans Danışma Komitesi Başkanı Noël Dimarcq'ın "30 yıllık tartışmaların ardından hazırız" sözlerine yer verdi.

Artık saniye tam olarak nedir

1972'den bu yana zaman ölçüm uzmanları, dünyanın sivil zaman standardı olan UTC'yi Dünya'nın gerçek dönüşüne dayanan bir zaman ölçüsü olan UT1 ile uyumlu tutmak için zaman zaman UTC'ye tek bir ekstra saniye eklemiştir. Euronews ve Scientific American'a göre, sistem başladığından bu yana 27 artık saniye eklenmiştir; sonuncusu 2016 yılı sonunda gerçekleşmiştir. Bu düzeltme, atomik saatlerin son derece kararlı bir hızda çalışmasına karşın gezegenin dönüş hızının zamanla hafifçe değişmesi nedeniyle gerekli olmaktadır.

Şimdi neden terk ediliyor

Euronews, artık saniyelerin zaman zaman bilgisayar sistemlerini ve çevrim içi hizmetleri aksattığını bildiriyor; geçmişteki eklemeler büyük platformlardaki sorunlarla ilişkilendirilmişti. Euronews, GZT ve Scientific American'ın belirttiği daha ciddi kaygı ise, Dünya'nın dönüşünün son zamanlarda zaman zaman hızlanmış olması ve bunun, hiç uygulanmamış olan negatif bir artık saniyenin —bir saniye eklemek yerine çıkarmanın— ilk kez gerekebileceği olasılığını artırmasıdır. Hiçbir zaman negatif bir artık saniye uygulanmadığı için, Scientific American mühendislerin bunun Y2K bilgisayar tarihi sorununa benzer bir altyapı aksamasına yol açabileceği konusunda uyardığını bildiriyor.

Teknoloji şirketleri yıllardır artık saniyeler konusunda kaygılarını dile getiriyor. The Conversation, 2008'de Google'ın ani tek saniyelik bir ayarlamadan, kendi sunucularında bunu 20 saatlik bir zaman dilimine yayarak kaçındığını bildiriyor; bu teknik "smearing" (yayma) olarak biliniyor ve daha sonra diğer şirketler de benzer çözümler benimsedi.

20 Mayıs 2027'de ne değişiyor

Yeni kurala göre UTC, herhangi bir planlı duraklama veya ekleme olmadan sürekli akacak. Euronews, kararın UTC ile UT1 arasında izin verilen maksimum farkı önceki bir saniyenin altındaki sınırdan ziyade 3.600 saniyeye —bir saate— çıkardığını bildiriyor. Scientific American ve Euronews, mevcut değişim hızlarına göre bu bir saatlik farka 1.000 yıldan çok daha uzun bir süre boyunca ulaşılmasının beklenmediğini, yani yüzyıllar boyunca herhangi bir zaman düzeltmesine ihtiyaç duyulmasının muhtemel olmadığını bildiriyor.

Kimler etkileniyor

Euronews ve GZT, bu değişikliğin esas olarak hassas, kesintisiz zaman senkronizasyonuna bağlı sektörler için önemli olduğunu belirtiyor: uydu navigasyonu, telekomünikasyon ağları, finansal işlem sistemleri, havacılık ve enerji altyapısı. Çoğu insan için ise saatler, telefonlar ve günlük zaman çizelgeleri etkilenmeyecek, zira bir saniyelik ayarlamalar olağan sivil hayatta hiçbir zaman görünür olmamıştı.

Ancak astronomlar, sivil zaman ile gezegenin dönüşü arasındaki pratik bağlantıyı kaybediyor. The Conversation, UTC ve UT1'in yüzyıllar boyunca birbirinden ayrılmasına izin verildiğinde astronomların UTC'yi güneş zamanının yakın bir vekili olarak kullanamayacağını ve Dünya'nın gerçek dönüş konumunu takip etmek için ayrı yöntemlere ihtiyaç duyacaklarını bildiriyor.

Kararın arka planı

Artık saniyeleri sona erdirme girişimi yeni değil. The Conversation ve GZT, 2022'deki bir CGPM kararının başlangıçta artık saniyelerin 2035'e kadar aşamalı olarak kaldırılmasını hedeflediğini, ancak negatif bir artık saniye riskine ilişkin kaygıların artması üzerine bu takvimin daha sonra öne çekildiğini bildiriyor. Ekim 2026'daki Versailles kararı, mevcut sistem için kesin bitiş tarihini Mayıs 2027 olarak netleştirdi.