سیستم ایمنی بدن انسان چگونه کار می کند: ایمنی ذاتی، ایمنی اکتسابی و حافظه

سیستم ایمنی بدن انسان شبکه ای از ارگان ها، بافت ها و سلول های خونی تخصصی است که تهدیدات مانند باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها و انگل ها را شناسایی و حذف می کند، طبق موسسه ملی علوم پزشکی عمومی ایالات متحده (NIGMS)، که بخشی از موسسه ملی سلامت است. معمولاً توضیح داده می شود که در دو شاخه درهم تنیده کار می کند: ایمنی ذاتی و ایمنی اکتسابی.

ایمنی ذاتی: خط دفاع اول

ایمنی ذاتی حفاظتی است که انسان با آن متولد می شود و بلافاصله به هر ارگانیسم خارجی پاسخ می دهد بدون نیاز به قرار گیری قبلی، همانطور که کلینیک کلیولند توضیح می دهد. اجزای آن شامل موانع فیزیکی مانند پوست و غشاهای مخاطی در بینی، حلق و ریه ها، اسید معده، آنزیم های موجود در بزاق و اشک، سلول های تخصصی به نام فاگوسیت ها که متجاوزین را ببلعند و پروتئین های مکمل که در خون گردش می کنند، طبق NIGMS است.

از آنجایی که ایمنی ذاتی به الگوهای گسترده ای که بسیاری از عوامل بیماری زا به اشتراک می گذارند، نه یک میکروب خاص پاسخ می دهد، NIGMS آن را غیرمختص توصیف می کند. این همچنین دلیل است که دفاعات ذاتی می توانند در عرض دقایق تا ساعات از عفونت، پیش از زمانی که پاسخ هدفمند تر فراهم شود، عمل کنند.

ایمنی اکتسابی: هدفمند و یادشونده

ایمنی اکتسابی که به آن ایمنی کسب شده نیز می گویند، پس از قرار گیری بدن به یک میکروب خاص توسعه می یابد و چند روز طول می کشد تا کاملاً موثر شود، طبق NIGMS. بر پایه سلول های B است که آنتی بادی تولید می کنند که به هدف دقیقی به نام آنتی ژن متصل می شوند و سلول های T که کمک می کنند تا حمله را هماهنگ و اجرا کنند، همانطور که کلینیک کلیولند یادآوری می کند.

ویژگی متمایز کننده ایمنی اکتسابی حافظه است. پس از اینکه بدن بر عامل بیماری زا غلبه کند، برخی سلول های تولید کننده آنتی بادی به عنوان سلول های حافظه باقی می مانند، طبق سازمان جهانی بهداشت. اگر همان عامل بیماری زا دوباره ظاهر شود، این سلول های حافظه اجازه می دهند تا بدن آنتی بادی سریع تر و موثرتر از اولین بار تولید کند، طبق سازمان جهانی بهداشت.

سلول های ایمنی از کجا آمده و جمع می شوند

چندین ارگان این سیستم را در سراسر بدن حمایت می کنند. مغز استخوان به عنوان کارخانه ای عمل می کند که سلول های خونی تولید می کند، از جمله گلبول های سفید، طبق کلینیک کلیولند. تیموس، غده ای پشت استخوان سینه، جایی که سلول های T پرورش می یابند قبل از استقرار. طحال گلبول های سفید را ذخیره کرده و سلول های آسیب دیده را بازیافت می کند، در حالی که گره های لنفاوی — غدد کوچکی متمرکز در گردن، بغل، تفاطع ران و شکم — سیالات بدن را صاف می کنند و محل های واکنش سلول های ایمنی به آنتی ژن هستند.

چرا این برای واکسن ها مهم است

حافظه ایمنی مکانیسمی است که واکسن ها برای استفاده از آن طراحی شده اند. واکسن بدن را با قسمتی ضعیف یا غیرفعال شده از عامل بیماری زا که آنتی ژن نام دارد، در معرض قرار می دهد، که سلول های B را تحریک می کند تا آنتی بادی تولید کنند بدون اینکه خود بیماری را ایجاد کنند، طبق سازمان جهانی بهداشت. این فرایند همچنین سلول های حافظه ایجاد می کند، بنابراین دیدار بعدی با عامل بیماری زای واقعی باعث می شود که پاسخ آنتی بادی سریع تر و قوی تر شود.

برخی از واکسن ها به طور خاص برای تجویز جرعات متعدد با فاصله هفته ها یا ماه ها نیاز دارند تا تولید آنتی بادی های طولانی مدت و توسعه سلول های حافظه را امکان پذیر کنند، طبق سازمان جهانی بهداشت. سازمان همچنین اشاره می کند که تنها واکسیناسیون سرخجه تخمین زده می شود که حدود 60 میلیون مرگ را در سراسر جهان بین سال های 2000 و 2023 جلوگیری کرده است.

زمانی که سیستم اشتباه می کند

سیستم ایمنی همیشه همانطور که قصد داده شده کار نمی کند. در بیماری های خودایمن مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید، سیستم ایمنی بطور غلط به سلول های سالم بدن خود حمله می کند، طبق کلینیک کلیولند. کمبود ایمنی به پاسخ ایمنی ضعیف اشاره می کند، که می تواند ارثی یا کسب شده باشد، و فرد را در برابر عفونت آسیب پذیرتر می گذارد. الرژی زمانی اتفاق می افتد که سیستم ایمنی بر مواد غیر مضری واقعاً بیش از حد واکنش نشان دهد، علائمی را تولید کند که از خفیف تا شدید متفاوت است.

این شرایط نشان می دهد که همان مکانیسم هایی که بدن را محافظت می کنند — شناخت، پاسخ و حافظه — می توانند نیز به اشتباه عمل کنند، که همین دلیل است که علائم ایمنی مستمر یا غیرمعمول معمولاً توسط متخصصی کارشناس ارزیابی می شود نه خود تشخیصی.