چگونه موسیقی بر مغز تأثیر می‌گذارد: آنچه علم اعصاب درباره احساسات و تفکر می‌گوید

گوش دادن به آهنگ مورد علاقه می‌تواند باعث یک شتاب بدنی شود که اغلب به صورت "لرزش" توصیف می‌شود — پوسته مرغ، تپش قلب سریع‌تر، تغییر در خلق‌و‌خو. علماء اعصاب ده‌ها سال را صرف نقشه‌برداری آنچه در داخل مغز هنگام رخ دادن اتفاق می‌افتد کرده‌اند، با استفاده از ابزارهایی مانند تصویربرداری PET و fMRI. یافته‌ها به یک الگوی سازگار اشاره می‌کنند: موسیقی همان مدار پاداش را فعال می‌کند که به غذا پاسخ می‌دهد، و همچنین شبکه‌های حافظه، حرکت و توجه را در سراسر مغز به کار می‌گیرد.

موسیقی و سیستم پاداش مغز

یک مطالعه معروف از موسسه عصب‌شناسی مونترال در دانشگاه مک‌گیل از ترکیبی از تصویربرداری PET و fMRI برای ردیابی فعالیت دوپامین استفاده کرد در حالی که شرکت‌کنندگان به موسیقی گوش می‌دادند که باعث لرزش برایشان شد. محققان دریافتند که دوپامین — یک ناقل عصبی که در پاسخ لذت به غذا نیز درگیر است، و به طور گسترده با پاداش مرتبط است — هم در انتظار یک اوج موسیقی و همچنین در طول اوج خود آزاد شد، طبق گزارش خبری دانشگاه مک‌گیل در مورد مطالعه.

تیم مک‌گیل دو فاز مرتبط اما متمایز را مشخص کرد: فاز انتظار، که سیستم‌های مغزی مرتبط با شناخت و حرکت درگیر در پیش‌بینی آنچه بعدی در یک اثر موسیقی است را فعال می‌کند، و فاز تجربه، که سیستم لیمبیک را درگیر می‌کند، مرکز احساسی مغز. محققان این الگو را به تنش موسیقی و حل ربط داده‌اند — احساس انتظار که یک ملودی ایجاد کرده و سپس آن را رها می‌کند.

یک مطالعه جداگانه خلاصه‌شده توسط سایت خبری علوم PsyPost جلوتر رفت، و آزمایش کرد که آیا دوپامین واقعاً باعث لذت موسیقی می‌شود به جای اینکه صرفاً همراه باشد. در مطالعه، 27 شرکت‌کننده در سه جلسه جداگانه یک هفته با فاصله شرکت کردند، هر بار یا Levodopa (دارویی که در دسترس‌پذیری دوپامین را افزایش می‌دهد)، یا Risperidone (دارویی که گیرنده‌های دوپامین خاص را مسدود می‌کند)، یا دارویی وهمی قبل از گوش دادن به موسیقی دریافت کردند. طبق خلاصه PsyPost، Risperidone توانایی شرکت‌کنندگان را برای تجربه لذت موسیقی کاهش داد، در حالی که Levodopa آن را افزایش داد و میزان پولی را که گفتند برای شنیدن مجدد موسیقی بپردازند افزایش داد — شواهدی، همانطور که محققان نتیجه‌گیری کردند، که دوپامین نقش مستقیم و علی داشته است نه صرفاً یک نقش مرتبط.

فراتر از لذت: حافظه، حرکت و خلق‌و‌خو

یک مقاله بررسی از سال 2024 در مجله Cureus، در دسترس از طریق بایگانی PubMed Central (PMC)، تحقیقات بر روی تأثیرات موسیقی بر روی انعطاف‌پذیری عصبی — توانایی مغز برای بازسازی خود — و بر روی مدارهای عصبی خاص را بررسی کرد. این بررسی گزارش می‌دهد که موسیقیدانان، به خصوص کسانی که آموزش را قبل از سن هفت سالگی شروع کردند، تمایل دارند تا جسم پلیدی بزرگ‌شده داشته باشند، نوار الیاف پیوست�� کننده دو نیم‌کره مغز را با اندازه تغییر مرتبط با سال‌های آموزش.

همین بررسی فعالیت را در چندین شبکه مغزی به‌هم‌پیوسته هنگام گوش دادن یا نوازندگی موسیقی توضیح می‌دهد: قشرة شنوایی و پیچ موقتی برتر برای پردازش صوت؛ مخچه، عقده‌های تحتانی و مناطق حرکتی برای ریتم و حرکت؛ استریاتوم شکمی، هسته آکومبنز، آمیگدال و قشرة جبهی مداری برای پاداش احساسی؛ و قشرة جبهی-پیش‌رو، بیضی‌الشکل و شبکة حالت پیش‌فرض برای شناخت سطح بالاتر و فکر خودمرجع.

در مورد حافظه، این بررسی یادداشت می‌کند که موسیقیدانان ماده خاکستری متراکم‌تری در بیضی‌الشکل چپ از خود نشان می‌دهند، منطقه‌ای مغزی مرکزی برای تشکیل حافظه، که محققان آن را با خاطرات زنده‌تر مرتبط با موسیقی مرتبط می‌کنند. همچنین شواهدی را نقل می‌کند که آزاد‌شدن دوپامین ناشی از موسیقی می‌تواند تشکیل خاطرات کنشی — خاطرات از رویدادهای خاص — را تقویت کند، و یک سال آموزش مهارت‌های شنوایی پاسخ بیضی‌الشکل را به صدا‌های جدید در یک مطالعه بهبود بخشید که بررسی کرده بود.

در مورد خلق‌و‌خو، این بررسی بیان می‌کند که موسیقی خوشایند هم دوپامین و در برخی مطالعات سیستم افیونی را فعال می‌کند، و با اضطراب کاهش‌یافته، افسردگی و استرس همراه است، به همراه افزایش در اندورفین و اکسی‌توسین — اثراتی که در حین آواز جمعی به‌ویژه نمایان گزارش شده‌اند. این بررسی همچنین یادداشت می‌کند که یافته‌های مربوط به نقش سیستم افیونی مختلط است: یک مطالعه مرتبط با دارویی افیونی‌مسدود کننده نشانگرهای فیزیولوژیکی لذت کاهش‌یافته را مرتبط کرد، در حالی که یک مطالعه دیگر تغییری در لذت خود‌گزارش‌شده یافت نکرد، که منجر به نتیجه‌گیری نویسندگان بررسی شد که سیستم افیونی راننده اولیه لذت ناشی از موسیقی نیست.

کاربردهای بالینی و دنیای واقعی

مراجعه PMC همچنین تحقیقات را در مورد استفاده از موسیقی در تنظیمات بالینی خلاصه می‌کند. گزارش می‌دهد که آموزش تخصصی تکی و تاپ درام الکترونیکی با بازسازی قشری در بیماران سکته مرتبط بود، و مداخلات موسیقی برای خلق‌و‌خو، هوشیاری و کیفیت زندگی در افراد مبتلا به بیماری پارکینسون فوائد نشان داده‌اند. برای سوزش و بیماری الزهایمر، این بررسی گزارش می‌دهد که درمان موسیقی می‌تواند بازیابی حافظه را محرک کند و خلق‌و‌خو و تعامل اجتماعی را بهبود بخشد، و یافته‌هایی را نقل می‌کند که در میان شرکت‌کنندگان بیش از 75 سال، آنهایی که به طور مرتب ساز موسیقی نواختند نسبت به بازیکنان کمتر مرتب تشخیص سوزش در طول پنج سال کمتری داشتند.

همین منبع گزارش می‌دهد که گوش دادن به موسیقی ترجیح‌شده میزان درد را در برخی مطالعات با تغییر فعالیت در مناطق قشری، ساقه مغزی و نخاع کاهش داد، و کودکان مبتلا به اوتیسم بهبود در ارتباطات و اتصالات مغزی پس از درمان موسیقی گروهی نشان دادند. در مورد شناخت به طور گسترده‌تر، این بررسی یادداشت می‌کند که آموزش موسیقی با دستاوردهایی در حافظه کاری، توجه، هوش لفظی و کسب زبان دوم مرتبط شده است، اما بیان می‌کند که توسعه مهارت ریاضی را در تحقیقاتی که بررسی کرده بود بهبود نبخشید.

آنچه تسویه‌نشده باقی‌مانده است

منابع بررسی‌شده بر مطالعات همبستگی و تجربی کوچک نمونه متمرکز هستند، و اثرات توضیح‌داده‌شده — مانند کاهش خطر سوزش مرتبط با نوازندگی ساز — از تحقیقات مشاهده‌ای نه آزمایش‌های کنترل‌شده اخذ‌شده‌اند که علت و معلول را در هر مورد اثبات کنند. خود بررسی PMC مداخلات مبتنی بر موسیقی را به صورت نشان‌دادن "اميد» به جای درمان ثابت‌شده فریم می‌کند، به خصوص برای شرایطی مانند بیماری پارکینسون و اوتیسم، جایی که فوائد را توضیح می‌دهد بدون ادعای درمان یا تأثیر جهانی‌شده تکرار‌شده.