Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Martian Moons eXploration (MMX) uzay aracını 20 Ekim 2026'da Japonya Standart Saatiyle 04:41:03'te Tanegashima Uzay Merkezi'nden fırlattı; bu bilgi JAXA'nın resmi görev sitesinde yer alıyor. ABD saatiyle fırlatma, spacepolicyonline.com'un bildirdiğine göre 19 Ekim 2026'da EDT ile 15:41'de gerçekleşti.
Sonda, Mitsubishi Heavy Industries tarafından üretilen H3 roketinin 10. uçuşuyla uzaya gönderildi. JAXA, MMX'i "Mars küresine yönelik dünyada bir ilk olan numune getirme görevi" olarak tanımlıyor ve hedef olarak Mars'ın iki küçük uydusundan daha büyük ve yakın olanı Phobos'u gösteriyor.
Görev ne yapacak
JAXA'ya göre MMX, Mars sistemine ulaşmak için yaklaşık bir yıl yolculuk edecek ve Ağustos 2027 civarında varış sağlayacak. Ardından, spacepolicyonline.com'a göre 2030'a kadar Phobos ve Deimos yakınında faaliyet gösterecek ve sonrasında yaklaşık bir yıl sürecek dönüş yolculuğuna başlayacak; numune kapsülünün 2031'de Avustralya'ya inmesi planlanıyor.
JAXA'nın belirttiğine göre uzay aracı itki, keşif ve dönüş olmak üzere üç modülden oluşuyor ve yaklaşık 9,0 metre uzunluğunda, 4,5 metre genişliğinde ve 5,3 metre yüksekliğinde. Planlara göre Phobos'a iki kez yumuşak iniş yapılacak ve on üç bilimsel aletle yüzey ile yüzey altından toplamda 10 gramdan fazla malzeme toplanacak.
Uluslararası katkılar
MMX, JAXA'nın "Japonya'nın liderliğinde gerçekleştirilen Ay ve gezegen keşfi tarihindeki en büyük uluslararası ortak görev" olarak tanımladığı, birçok ülkeden donanım taşıyor. spacepolicyonline.com'a göre NASA iki alet sağladı: Phobos'un element bileşimini ölçmek için Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı tarafından üretilen gama ışını ve nötron spektrometresi MEGANE ile Blue Origin'in bir yan kuruluşu olan Honeybee Robotics tarafından üretilen pnömatik numune toplama cihazı P-Sampler.
Almanya'nın DLR ve Fransa'nın CNES uzay ajansları ortaklaşa, güneş panelleri ve şarj edilebilir bir pille donatılmış 25 kilogramlık dört tekerlekli bir gezici olan Idefix'i inşa etti. spacepolicyonline.com'un bildirdiğine göre Idefix, inici aracın numune toplama denemelerinden önce araziyi keşfetmek üzere Phobos üzerinde 100 saate kadar çalışacak şekilde tasarlandı.
Bilim insanları Phobos numunelerini neden istiyor
Merkezi bilimsel soru, Phobos ve Deimos'un nasıl oluştuğudur. Almanca Wikipedia'nın Phobos maddesindeki bilgilere göre, köklü bir hipotez bu düzensiz şekilli uyduların dış asteroit kuşağından Mars'ın yer çekimi tarafından yakalanan asteroitler olduğunu öne sürerken, alternatif bir hipotez Phobos ve Deimos'un parçalanmış daha eski bir Mars uydusunun kalıntıları olduğunu öne sürüyor; yörünge hesaplamaları, iki uydunun yörüngelerinin kabaca son 2,7 milyar yıl içinde kesişmiş olabileceğini gösteriyor. JAXA, görevin "Mars uydularının kökenini ortaya çıkarmayı ve gezegen oluşum sürecinin nasıl geliştiğini araştırmayı" amaçladığını, bunun suyun ve organik malzemenin kayalık gezegenlere nasıl ulaşmış olabileceğini de kapsadığını belirtiyor.
Almanca Wikipedia'nın Phobos maddesine göre, uydu Mars'ın merkezinden yalnızca yaklaşık 9.378 kilometre uzaklıkta, Mars yüzeyinden 6.000 kilometreden daha az bir yükseklikte yörüngede dönüyor ve her turunu 7 saat 39 dakikada tamamlıyor; bu, Mars'tan görüldüğünde uydunun batıdan doğup doğudan batmasına yetecek kadar hızlı. Phobos yaklaşık 27x22x18 kilometre ölçülerinde olup 1,887 g/cm3 yoğunluğa sahip; bu rakamlar, uydunun katı, yakalanmış bir asteroit mi yoksa çarpışma kalıntılarından oluşan gevşek bir yığın mı olduğu tartışmasında kullanılıyor.
Sırada ne var
spacepolicyonline.com'a göre MMX, JAXA'nın üçüncü numune getirme görevi; öncekiler 2010'da Itokawa asteroitinden malzeme getiren Hayabusa ve 2020'de Ryugu asteroitinden malzeme getiren Hayabusa2. spacepolicyonline.com'un bildirdiğine göre uzay aracının sağlık durumu ve rotası, Mars'a doğru ilerlerken önümüzdeki aylarda izlenecek; varışın Ağustos 2027 civarında olması ve Phobos'a iniş denemesinin Aralık 2028'den önce beklenmemesi öngörülüyor.
MMX görev zaman çizelgesi (JAXA'ya göre)| Aşama | Tarih |
|---|
| Fırlatma | 20 Ekim 2026 (JST), Tanegashima |
|---|
| Mars sistemine varış | ~Ağustos 2027 |
|---|
| Phobos/Deimos operasyonları | 2027–2030 |
|---|
| Phobos'a planlanan iniş denemeleri | 2028 sonundan itibaren |
|---|
| Dünya'ya dönüş için ayrılış | ~2030 |
|---|
| Numune kapsülünün inişi (Avustralya) | 2031 |
|---|
