Jak polityczny system Starożytnego Rzymu ewoluował od Republiki do Imperium i wpłynął na nowoczesną demokrację

Starożytny Rzym nie miał jednego systemu politycznego na przestrzeni swojej historii — miał co najmniej trzy. Według World History Encyclopedia, Rzym zaczął jako monarchia (753–509 p.n.e.) doradzona przez Senat patrycjuszów, następnie stał się Republiką (509–27 p.n.e.) rządzoną przez wybranych magistratów, Senat i zgromadzenia ludowe, i wreszcie Imperium (od 27 p.n.e.) rządzone przez jednego cesarza. Każde przejście zmieniło to, gdzie rzeczywiście siedziała władza.

Monarchia: królowie doradowani przez Senat

W najwcześniejszym okresie Rzymu królowie posiadali najwyższą władzę nad armią, religią i tworzeniem prawa, jak donosi World History Encyclopedia. Doradowali ich, ale nie wiązali, Senat składający się z około 100 patrycjuszów-starszych, określany po łacinie jako patres et conscripti. Tradycja mówi, że niechęć do jednoosobowego rządu królów zmotywowała Rzymian do pragnienia uniemożliwienia jakiejkolwiek osobie ponownie kontrolowania państwa — obawy, która ukształtowała Republikę, która następnie powstała.

Republika: konsulow, Senat i zgromadzenia

Po zakończeniu monarchii około 509 p.n.e., Rzym zastąpił króla dwoma konsulamі, wybieranymi corocznie i posiadającymi równą władzę nad sprawami wojskowymi i politycznymi, według World History Encyclopedia. Co kluczowe, każdy konsul mógł zawetować decyzje drugiego, zabezpieczenie zaprojektowane tak, aby żaden pojedynczy magister nie mógł zdominować państwa.

Prawa nie były tworzone przez Senat, ale przez zgromadzenia ludowe obywateli — wśród nich Comitia Centuriata, zorganizowana według bogactwa na 193 bloki głosujące, i Concilium Plebis, rada plebejuszy ustanowiona w 494 p.n.e. Senat sam nie posiadał formalnej władzy ustawodawczej; jego wpływ wynikał z auctoritas, nieformalnego ciężaru jego rad dotyczących finansów i polityki zagranicznej, wyjaśnia World History Encyclopedia. Członkowstwo w Senacie było dożywotnie, a jego rozmiar rósł z czasem — od około 100 za królów do około 300 w II wieku p.n.e., a następnie aż do 900 pod dyktatorką Sullą, zanim Augustus później ustalił go na 600.

Inni wybrani magistrowie zajmowali się konkretnymi funkcjami: pretorzy posiadali władzę sądową, kwestorzy zarządzali skarbcem, edylowie nadzorowali prace publiczne, a cenzorowie przeprowadzali spis ludności i nadzorovali moralność publiczną, według tego samego źródła. Długa walka polityczna znana jako Konflikt Stanów (494–287 p.n.e.) dała plebejuszom ich własnych funkcjonariuszy ochronnych, trybunów, i do 287 p.n.e. prawa uchwalane przez zgromadzenie plebejskie wiązały wszystkich obywateli rzymskich, patrycjuszów i plebejuszów w równym stopniu.

Kontrola i równowaga — i ich granice

Analiza opublikowana przez The Conversation opisuje budowę Republiki jako podział władzy między trzy siły: trybunów plebejskich, kontrolowany przez patrycjuszów Senat i wybranych konsulow. Wzajemna władza weta konsulow, połączona z ich rocznym czasem kadencji i bezpośrednim udziałem zgromadzeń w tworzeniu prawa i sprawach wojny, stworzyła system instytucjonalny mający na celu zapobieżenie akumulacji przez jakikolwiek jeden urząd trwałej kontroli, zauważa artykuł — chociaż podkreśla również, że nie było to to samo co formalne rozdzielenie władzy w sensie nowoczesnym.

Rzymski mąż stanu Marcus Tullius Cycero był znanym obrońcą tego modelu konstytucyjnego, opierając się postaciom, które starały się skoncentrować władzę we własnych rękach, według The Conversation.

Od Republiki do Imperium

Ponieważ terytorium Rzymu i wymagania administracyjne wzrosły, struktury Republiki zmagały się z radzeniem sobie, stwierdza World History Encyclopedia. Augustus (urodzony Oktawian), przybrany spadkobierca Juliusza Cezara, stał się pierwszym cesarzem Rzymu w 27 p.n.e. Augustus nie zniesił instytucji republikańskich całkowicie; zamiast tego gromadził 'consular imperium' i 'tribunicia potestas', łącząc uprawnienia konsula i trybuna w jednym urzędzie, zachowując jednocześnie istnienie Senatu.

Przy Imperium zgromadzenia ludowe praktycznie zniknęły, a Senat nadal się spotykał, ale stawał się coraz bardziej ceremonialne, stwierdza World History Encyclopedia, dodając: 'Zatwierdzaliby tylko życzenia cesarza.' Najwyższa władza polityczna i wojskowa teraz spoczywała u cesarza.

Koniec Imperium Zachodniorzymskiego

Konwencjonalną datą końca Imperium Zachodniorzymskiego jest 4 września 476 r. n.e., kiedy germański przywódca wojskowy Odoaker obalił cesarza Romulusa Augustusa i proklamował się królem Włoch, według History.com. Siły Odoakra wcześniej pokonały Orestesa, ojca obaloneho cesarza i potężnego rzymskiego generała, w Piacenzie, zanim zajęły stolicę w Rawennie. Imperium Wschodnie, skoncentrowane na Konstantynopolu, kontynuowało przez wieki później, ale historycy powszechnie uważają 476 r. n.e. za oznakę upadku Imperium Zachodniorzymskiego.

Dziedzictwo powołane w nowoczesnych konstytucjach

The Conversation śledzi linię intelektualną od obrony przez Cycero mieszanej konstytucji Rzymu do osiemnastowiecznego francuskiego filozofa Monteskiusza, którego dzieło z 1748 roku Duch praw opisuje się jako przeformułowanie myśli politycznej w całej Europie. To dzieło z kolei, jak mówią, wpłynęło na redaktorów Konstytucji USA z 1787 roku, przy czym idee Cycero są konkretnie cytowane jako kształtujące amerykańskich założycieli, w tym Johna Adamsa, Jamesa Madisona i Alexandra Hamiltona.

Biorąc to razem, źródła opisują system polityczny, który dramatycznie zmienił kształt na przestrzeni około 1200 lat — od królestwa, do Republiki zaprojektowanej w celu uniemożliwienia powrotu królestwa, do Imperium, które wchłonęło urzędy republikańskie w ręce jednego władcy. To właśnie faza środkowa, system Republiki z wybranymi, ograniczonymi czasowo, wzajemnie kontrolującymi się urzędami, do której później odnosili się pisarze i założyciele przy projektowaniu nowoczesnych rządów reprezentacyjnych.