ABD'deki Okullarda Manga Yasakları Japonya'nın Müstehcen İçerik Tartışmasını Yeniden Alevlendirdi

ABD merkezli edebiyat örgütü PEN America, 6 Ekim 2026'da, 2025–26 eğitim yılında Amerikan kamu okullarında 11.982 kitabın kaldırıldığını veya kısıtlandığını bildirdi; bu sayı önceki yılki 6.870'ten yükselmiş olup örgütün 2021–22 eğitim yılından itibaren yasakları takip etmeye başlamasından bu yana görülen en yüksek rakam. Tokyo Shimbun ve diğer yayın organlarının aktardığı rapora göre, ülke çapında etkilenen 7.370 benzersiz başlık arasından 8.193 vaka Texas'ta, 3.212 vaka ise Florida'da kayda geçti.

Raflardan kaldırılan eserler arasında, CBR'nin PEN America verileri üzerine yaptığı habere göre, Hajime Isayama'nın "Attack on Titan", Sui Ishida'nın "Tokyo Ghoul", Rumiko Takahashi'nin "InuYasha" ve "Ranma ½" ile Atsushi Ohkubo'nun "Soul Eater" ve "Fire Force" adlı eserleri de dahil olmak üzere çeşitli Japon manga serileri bulunuyordu. Örgüt, Ohkubo için 106, Isayama için 89 ve Takahashi için 63 kayıtlı yasak listeledi; bu da üçünü de ülke çapında en çok yasaklanan on yaratıcı arasına yerleştirdi.

Manganın sık sık hedef haline gelmesinin nedeni

PEN America, itiraz edenlerin genellikle cinsellik, şiddet veya cinsiyet kimliği içeren tek bir kareyi çevresindeki hikâyeden koparıp izole ettiğini belirterek bu uygulamayı "bağlamından koparma" olarak tanımladı. Örgüt, bulgular üzerine hazırlanan CBR ve Newsweek raporlarına göre, manganın görsel formatının tek tek görüntülerin uygunsuz içerik kanıtı olarak kolayca çıkarılıp dolaşıma sokulmasını mümkün kıldığını belirtti.

ScreenRant'in vurguladığı bir vaka bu örüntüyü gösteriyor: New Mexico'nun Las Cruces şehrinde, Coalition of Conservatives in Action adlı bir grup, kamu okullarından kaldırılması için pornografik olarak tanımladığı "Assassination Classroom" serisinin 1-2. ciltleri de dahil olmak üzere yaklaşık 100 kitabı listeledi. Yayıncı Viz Media serinin derecesini 18+ Yetişkin kategorisi değil, "Genç Artı" olarak belirliyor. Koalisyonun başkan yardımcısı Sarah Smith, grubun "ebeveynlerin çocuklarının yaşı ve olgunluğuna göre uygunsuz bulabileceği içeriklere odaklandığını" söylerken, okul kütüphanecisi Karen Hanson-Sharp kitapları yasaklamanın "eleştirel düşünmeyi sınırladığını ve gençlerin bu konular hakkında öğrenmesini durdurmayacağını" savundu.

Tartışma Japonya'da nasıl çerçeveleniyor

ABD'deki rakamlar, Yahoo! News Japan ve ABEMA Times gibi Japon yayın organları tarafından ele alındı; bu kuruluşlar haberi, ABEMA Prime talk show'unda tartışılan temel bir soru etrafında çerçeveledi: mangaları kütüphanelerden kaldırmak "çocukları koruyor" mu, yoksa onları "gelişim fırsatlarından mahrum" mu bırakıyor? Yahoo! News Japan'ın programa ilişkin özetine göre, bir taraf "bazı tasvirlerin çocuklar için henüz çok erken olduğunu" savunurken diğer taraf kısıtlamaların özgürlüğün elinden alınması anlamına geldiğini söyledi.

ABEMA Times'ın haberine göre programa katılan medya akademisyeni Mayuko Watanabe, ABD'deki yasakların "üzücü" olduğunu ancak aynı zamanda kendi tabiriyle bazı Japon yaratıcılar ve yayıncılar arasındaki insan hakları konusundaki düşük farkındalığı yansıttığını söyledi. Watanabe, kadın karakterlere yönelik zorla fiziksel temasın mağdurların sıkıntısı kabul edilmeden komedi olarak sunulması gibi sorunlu bulduğu tekrarlayan kalıplara işaret etti ve bu tür eylemleri eleştiren tasvirlerle onları normalleştiren tasvirleri birbirinden ayırt etmede bağlamın önemli olduğunu belirtti.

Japonya'nın müstehcen içerik üzerine kendi on beş yıllık mücadelesi

Yönetmeliğin hukuki tarihçesine ilişkin Wikipedia özetine göre, güncel tartışma, Tokyo'nun 1964 tarihli Gençliğin Sağlıklı Gelişimine İlişkin Yönetmeliği ile başlayan ve cinsel içerikli manga, anime ve çizimlerin reşit olmayanlara satışını, endüstri öz-denetimi ile "seinen" veya 18+ materyal olarak etiketleme yoluyla kısıtlayan yerli bir anlaşmazlığı yankılıyor.

Şubat 2010'da Tokyo belediye yönetimi, daha sonra "Var Olmayan Gençlik Yasası" lakabını alacak ve cinsel durumlardaki küçüklerin kurgusal tasvirlerini kısıtlayacak bir yasa tasarısı önerdi. Manga yaratıcıları, yayıncılar ve hukuk grupları buna karşı çıktı ve Meclis, Haziran 2010'da tasarıyı reddetti. Tartışmalı ifadeyi çıkaran revize edilmiş bir versiyon olan 156 Sayılı Tasarı, ancak "zararlı" materyal tanımını yasadışı cinsel eylemleri "haksız yere yücelten veya aşırı derecede abartan" tasvirleri de kapsayacak şekilde genişletti; tasarı 13 Aralık'ta komisyondan, 15 Aralık 2010'da ise genel Meclis'ten geçti ve 1 Temmuz 2011'de yürürlüğe girdi.

Shueisha, Shogakukan ve Kodansha gibi yayıncılar, revize edilen tasarıyı protesto etmek amacıyla Tokyo Uluslararası Anime Fuarı'nı boykot etmekle tehdit etti ve Japon Animasyonları Derneği ifade özgürlüğüne ilişkin kaygılarını dile getirdi. Dönemin Başbakanı Naoto Kan, fuarın devam edebilmesi için kamuoyu önünde bir uzlaşma çağrısında bulundu. Değiştirilmiş yönetmelik kapsamında resmen kısıtlanan ilk eser olan "Imouto Paradise 2", düzenleyicilerin ensest eylemleri yücelttiğini belirttiği gerekçeyle Mayıs 2014'te işaretlendi.

Koruma mı, sanatsal özgürlük mü: temel argümanlar

• Koruma tarafı: Watanabe ve Las Cruces koalisyonu gibi okul gruplarının savunduğu üzere, bazı içerikler rıza dışı veya sömürücü senaryoları normalleştiriyor ve daha sıkı yaş kontrolleri ya da raf kuralları taşımalı.
• Özgürlük tarafı: kütüphaneci Karen Hanson-Sharp'ın ve Tokyo'nun 2010–2011 yönetmelik değişikliklerine karşı çıkan yayıncıların savunduğu üzere, mangaları kaldırmak veya kısıtlamak okuyucuların hikâyelere erişimini ve eleştirel düşünme becerilerini sınırlıyor.
• Bağlam sorunu: PEN America'nın "bağlamından koparma" bulgusuna göre, hem ABD'deki yasaklar hem de bazı Japon yönetmelik kararları, bir eserin tam anlatısı yerine izole sahne veya kareleri değerlendirdikleri için eleştiriliyor.
• Endüstri öz-denetimi: Japonya'nın mevcut sistemi, devletin ön denetiminden ziyade büyük ölçüde yayıncıların kısıtlı başlıkları etiketlemesine ve raflamasına dayanıyor; bu model kendisi de 2010'dan beri tartışma konusu.