Dlaczego plotki o celebrytach nas przyciągają: Psychologia relacji parasocjalnych

Przewijanie nagłówków o rozstaniu lub konflikcie celebrytów to nie tylko bezmyślna rozrywka. Psycholodzy badający zachowanie medialne mówią, że aktywuje to dwa oddzielne, ale powiązane mechanizmy: ewolucyjnie ukształtowany ludzki drive do śledzenia informacji o innych ludziach oraz udokumentowaną tendencję do tworzenia autentycznych, choć jednostronnych, więzi emocjonalnych z osobami publicznymi, które nigdy nie spotkaliśmy, znanych jako relacje parasocjalne.

Co liczy się za relację «parasocjalną»

WebMD i strona Find a Psychologist opisują relacje parasocjalne (PSR) jako jednostronne więzi, które ludzie tworzą z celebrytami, influencerami lub osobami medialnymi, których nie znają osobiście. Find a Psychologist opisuje je jako relacje, w których 'jedna osoba angażuje energię emocjonalną, zainteresowanie i czas, a druga strona, persona, jest całkowicie nieświadoma istnienia tej drugiej osoby.'

WebMD rozróżnia trzy stopnie intensywności: relacje parasocjalne rozrywkowo-społeczne, zwykły fandom doświadczany przez większość ludzi; relacje parasocjalne intensywno-osobiste, bliższe czci dla celebrytów; i relacje parasocjalne graniczące z patologią, które mogą angażować niekontrolowane fantazje. Zdecydowana większość fanów należy do pierwszej, o niskiej intensywności kategorii.

Stary nawyk: dlaczego informacje o innych ludziach wydają się nam nagradzające

Oddzielnie od przywiązania do celebrytów, ludzie mają szerszy apetyt na plotki — rozmowy o nieobecnych trzecich stronach — którą naukowcy wiążą z presją ewolucyjną. W artykule magazynu TIME o nauce plotek psycholog ewolucyjny Frank McAndrew z Knox College argumentuje, że w małych grupach przodków, w których żyli ludzie, wiedza o tym, kto jest godny zaufania, kto z kim się spotyka i kto ma potężnych sojuszników, nie była próżnym ciekawością, ale kwestią przetrwania.

Ten sam artykuł TIME cytuje badaczkę z UC Riverside Megan Robbins, której śledzenie rzeczywistych rozmów z 2019 roku wykazało, że większość plotek nie jest ani pochlebna, ani złośliwa, ale neutralna — to po prostu wiadomości o ludziach, którzy nie są obecni. Antropolog Robin Dunbar osobnie zaproponował teorię, że sam język ludzki częściowo ewoluował, aby pozwolić grupom wymieniać tego rodzaju informacje społeczne na skali, której fizyczne pielęgnowanie u naczelnych nie mogłoby osiągnąć.

Nie każde badanie wspiera prostą historię 'plotki równają się więziom społecznym'. W badaniu z 2023 roku Konrada Rudnickiego i kolegów z Uniwersytetu w Antwerpii, opublikowanym w Scientific Reports, 66 studentów uniwersytetu przeszło test stresu, a następnie albo plotkowało o kontrowersyjnych scenariuszach, albo wykonywało niezwiązane zadanie twórcze. Naukowcy nie znaleźli dowodów, że plotki zmniejszały hormony stresu w taki sposób, jak społeczne pielęgnowanie u innych naczelnych; zamiast tego plotki podnosiły wskaźniki emocjonalnego i fizjologicznego pobudzenia w obu kierunkach, co autorzy zinterpretowali jako znak, że plotki są emocjonalnie angażujące i sprzyjają towarzyskości, a nie po prostu obniżają stres.

Dlaczego media społeczne intensyfikowały przywiązanie do celebrytów

Find a Psychologist zauważa, że relacje parasocjalne są wcześniejsze od internetu — były najpierw badane wśród osobowości telewizyjnych i radiowych — ale rozszerzyły się na blogerów, graczy i osobowości mediów społecznych wraz z tym, jak platformy stawały się bardziej interaktywne. Fani mogą teraz komentować i czasami otrzymywać odpowiedzi od osób, które obserwują, co strona mówi zwiększa postrzegane intymności więzi, chociaż pozostaje zasadniczo jednostronna.

WebMD informuje, że przywiązania parasocjalne stały się bardziej powszechne podczas blokad COVID-19, gdy bezpośredni kontakt był ograniczony, i zauważa, że niektóre grupy o wyższym ryzyku depresji, w tym mniejszości seksualne i starsi dorośli ze słabszymi relacjami rodzinnymi, mogą bardziej polegać na tych mediacyjnych więziach.

Kiedy przywiązanie pomaga, a kiedy nie

Obie cytowane artykuły opisują rzeczywiste zalety obok rzeczywistych ryzyk, które w dużej mierze zależą od intensywności i od tego, czy więź parasocjalna zastępuje czy uzupełnia relacje twarzą w twarz.

Find a Psychologist dodaje, że co najmniej jedno cytowane badanie nie wykazało korelacji między samotnością a tym, jak silnie widzowie tworzą relacje parasocjalne z postaciami na ekranie, co zdaniem strony stanowi wyzwanie dla starszych założeń, że tylko samotne lub społecznie izolowane osoby tworzą te więzi.

Podsumowanie

Na całym stanowisku źródeł konsensus jest taki, że śledzenie wiadomości o celebrytach i poczucie przywiązania do słynnej osoby jest normalnym rozszerzeniem ewolucyjnie uformowanych instynktów społecznych i zwykłego zachowania medialnego, a nie z natury oznaką dysfunkcji. Profil ryzyka zmienia się głównie wraz z intensywnością: zwykły fandom niesie ze sobą niewielkie negatywne konsekwencje, podczas gdy relacje, które zastępują kontakt w świecie rzeczywistym lub które nagle rozpadają się, gdy celebryta znika z pola widzenia, są przypadkami, na które naukowcy zwracają uwagę jako godne zajęcia.