Jak zwały węgla na północy Francji stały się obiektem światowego dziedzictwa UNESCO

Od odpadów wydobywczych do bliźniaczych szczytów

W mieście Loos-en-Gohelle w departamencie Pas-de-Calais w pobliżu Lens na północy Francji dwie stożkowe hałdy z odpadów wydobycia węgla wznoszą się nad płaskimi gruntami rolnymi. Znane jako bliźniacze terryly byłej kopalni Fosse 11-19, osiągają około 186 metrów nad poziomem morza — około 150 metrów powyżej otaczającego terenu — co czyni je jednymi z najwyższych hałd wydobytych w Europie, według hiszpańskiego wydania Xataka i rady turystycznej Pas-de-Calais.

Według rady turystycznej, większość około 24 milionów metrów sześciennych urobku rozproszonego na 90 hektarach była odkładana głównie między 1960 a 1970 rokiem, z dodatkowym płaskim wzniesieniem dodanym w 1970 roku. Xataka donosi, że wysypywanie na tym konkretnym terenie zakończyło się w 1986 roku, kiedy kopalnię porzucono.

Zamiast wyrównać hałdy, jak to miało miejsce w innych stronach, ówczesny mer miasta, Marcel Caron, który kierował Loos-en-Gohelle od 1977 do 2001 roku, zdecydował się je pozostawić, donosi Xataka. National Geographic zauważa, że władze w innych częściach basenu górniczego próbowały powietrznego wysiewu, aby wymusić roślinność na podobnych stokach, zanim porzuciły tę metodę na rzecz naturalnego odzyskiwania terryli.

Śródziemnomorski mikroklimat na północy Francji

Hałdy są zbudowane głównie z ciemnych łupków i mułowca, które pochłaniają promieniowanie słoneczne i tworzą cieplejsze i suchsze warunki niż otaczające grunty rolne, donosi Xataka. Warunki te pozwoliły roślinności typu śródziemnomorskiego zadomowić się daleko na północ od jej zwykłego zasięgu, w tym orchidei dzikiej, obok różnych owadów i gadów. Xataka liczy 190 gatunków roślin i 159 gatunków zwierząt na terylach 11/19 i opisuje to miejsce jako punkt przystankowy dla ptaków wędrownych.

National Geographic donosi, że terryly są również domem dla gatunków takich jak lelkówka europejska i żaba zwyczajna, gatunek bardziej zwykle związany z siedliskami przybrzeżnymi. Rada turystyczna Pas-de-Calais dodaje, że rośliny nie zwykle spotykane w regionie, w tym maki rogowe, zadomowiły się na stokach.

Oddzielne, bardziej niedawne badanie obejmujące całą gminę Loos-en-Gohelle, a nie tylko terryly 11/19, wykazało 460 gatunków roślin, 117 gatunków ptaków i 27 gatunków ssaków do końca 2023 roku, według gminy, która powołuje się na ocenę różnorodności biologicznej przeprowadzoną przez stowarzyszenie CPIE Chaîne des Terrils. Gmina wymienia zapomnianą orchideę i dereszę zwyczajną wśród chronionych gatunków znalezionych lokalnie, opisuje wiewiórkę zwyczajną i jeża jako pospolite i zaznacza rozprzestrzenianie się inwazyjnego włostnika japońskiego jako pojawiający się problem.

Wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

30 czerwca 2012 roku UNESCO wpisała Basen Górniczy Nord-Pas-de-Calais na Listę Światowego Dziedzictwa, powołując się na stałe znaczenie kulturowe tego terenu jako odzwierciedlenie przemysłowej przeszłości Europy, według rady turystycznej Pas-de-Calais i National Geographic. Wpis obejmuje infrastrukturę górniczą na całym basenie, a nie tylko terryly Loos-en-Gohelle.

National Geographic donosi, że basen jako całość wydobył prawie 2,4 miliarda ton węgla między 1720 a 1990 rokiem, dostarczając około połowy produkcji węgla we Francji między 1940 a 1960 rokiem i przyczyniając się do powojennej odbudowy kraju; ostatnia kopalnia w basenie zamknęła się w 1990 roku.

Dostęp publiczny do terryli Loos-en-Gohelle pozostaje ograniczony. Rada turystyczna Pas-de-Calais mówi, że jeden z dwóch stożków jest w pełni chroniony i zamknięty dla odwiedzających, podczas gdy drugi można osiągnąć poprzez dwa oznaczone punkty widokowe z widokiem na zabytki, w tym stadion piłkarski Bollaert-Delelis i muzeum Louvre-Lens.

Turystyka i ożywienie gospodarcze

Muzeum Louvre-Lens otworzyło się w 2012 roku na terenie byłej kopalni węgla w pobliżu Lens i zawiera ogród zbudowany na spłaszczonym hałdzie, według National Geographic. Teren 11/19 w Loos-en-Gohelle sam w sobie stał się hubem dla odwiedzających, oferującym wycieczki z przewodnikiem i sesje terapii sztuki lub medytacji, podczas gdy inne byłe tereny górnicze w basenie teraz goszczą szlaki piesze i rowerowe, sztuczny stok narciarski, trasę ultramaratonu i winnicę znaną lokalnie jako 'Charbonnay'.

National Geographic również donosi, że bezrobocie w Lens spadło z 15,5% w 2009 roku do skorygowanej o pandemię 9,4% na początku 2021 roku, wraz ze wzrostem małych przedsiębiorstw turystycznych i agroturystycznych w tym obszarze.