Morski lód Antarktydy osiąga trzeci najniższy szczyt w 47-letniej historii obserwacji satelitarnych

Morski lód Antarktydy prawdopodobnie osiągnął swoje roczne maksimum zimowe 14 września 2026 roku, pokrywając około 17,59 miliona kilometrów kwadratowych (6,79 miliona mil kwadratowych), zgodnie z danymi NASA i NSIDC. Jeśli ta data pozostanie szczytową ekstent sezonową, będzie to trzeci najniższy szczyt zarejestrowany od czasu rozpoczęcia obserwacji satelitarnych w 1979 roku — około jeden milion kilometrów kwadratowych poniżej długoterminowej średniej.

Wzorzec, a nie jednorazowe zdarzenie

Dane NSIDC i NASA pokazują, że rok 2023 ustanowił rekord zarówno dla najniższego maksimum zimowego lodów morskich, jak i najniższego minimum lodów morskich Antarktydy w epoce obserwacji satelitarnych. Zarówno NASA Earth Observatory jak i NSIDC opisują lód morski Antarktydy jako pozostający stale poniżej długoterminowej średniej przez większość sezonów od około 2016 roku, chociaż naukowcy ostrzegają, że historycznie lód antarkktyczny wykazywał duże wahania rok do roku.

Dlaczego naukowcy są zaniepokojeni

W latach 1979–2014 morski lód Antarktydy nie spadał tak jak lód arktyczny i nawet nieco się rozszerzył w niektóre lata między 2007 a 2015 rokiem, co zadziwiało naukowców biorąc pod uwagę tendencje globalnego ocieplenia. Ten wzorzec drastycznie się odwrócił około 2015 roku. Badania opublikowane w Science Advances w maju 2026 roku przez naukowców, w tym Aditya Narayanan, Alberto Naveira Garabato i Alessandro Silvano, wykazały, że silniejsze wiatry stopniowo wypychały cieplejszą, słonszą głęboką wodę na powierzchnię, osłabiając warstwowanie oceanu, które wcześniej uniemożliwiało tej wód dotarcie do lodów morskich. W rezultacie powstaje samowzmacniająca się pętla: rosnące ciepło topi lód, zwiększona zasolenie powierzchni promuje dalsze mieszanie, i więcej ciepła wznosi się, czyniąc stopniowo trudniejsze reformowanie się lodu.

Morski lód normalnie działa jak lustro, odbijając energię słoneczną z powrotem w kosmos. W miarę jego zmniejszania się odsłania się więcej ciemnego otwartego oceanu, który pochłania dodatkowe ciepło w procesie, który naukowcy называют sprzężeniem zwrotnym albedo lodów. Naukowcy z Science Advances powiedzieli: «W przeszłości Antarktyka pomagała złagodzić globalne ocieplenie. Nasze wyniki sugerują, że może teraz przesuwać się w przeciwnym kierunku», i zauważyli, że utrzymujące się niskie stany lodów morskich były powiązane z masową śmiercią młodych pingwinów cesarskich, budząc obawy o ten gatunek.

Część szerszej tendencji utraty lodów

Liczby lodów morskich Antarktydy pojawiają się wraz z odrębnym badaniem opublikowanym w czasopiśmie Scientific Data we wrześniu 2026 roku, które wykazało, że Grenlandia i Antarktyka razem straciły około 12,5 trylionów ton (11,3 trylionów ton metrycznych) lądowego lodu między 1979 a 2023 rokiem. Międzynarodowy zespół, kierowany przez Ines Otosaka z Northumbria University ze współautorami, w tym Eric Rignot z University of California, Irvine, i Andrew Shepherd z Northumbria University, połączył 45 niezależnych pomiarów i 27 satelitów skoordynowanych przez Europejską Agencję Kosmiczną i NASA.

To badanie wykazało, że lądolody były stosunkowo stabilne przez lata 90., zanim straty przyspieszył w 2000. latach i nasilił się w 2010. latach, z krótkim spowolnieniem w latach 2020–2023, które naukowcy przypisali krótkoterminowym zmianom pogody — szczególnie rekordownemu opadom śnieżnym w Wschodniej Antarktyce, które tymczasowo kompensowały szybkie topnienie w mniej stabilnym Zachodnim Lądolidzie Antarktydy. Około pięć szóstych topnienia spowodowane było cieplejszą wodą oceaniczną pożerającą lód z dołu i z boków, a nie samym cieplejszym powietrzem. Połączona strata przyczyniła się do podniesienia poziomu mórz światowych o około jeden cal (3,1 centymetra) od 1979 roku; naukowcy zauważają, że na każdy trzeci cal dodatkowego podniesienia od 2 do 3 milionów więcej ludzi stoi w obliczu zalań przynajmniej raz w roku.

Naukowcy zaangażowani w badanie lądolodów powiedzieli również, że większość utraty masy następuje poprzez procesy dynamiczne — lodowce nagłe przyspieszają lub półki lodowe się rozpada — a nie poprzez stopniowe topnienie powierzchni, które jeden naukowiec powiedział, że jest zgodne ze scenariuszem niestabilności lądolodu i podnosłaą możliwość trudniejszych do odwrócenia punktów krytycznych.

Co wciąż pozostaje niepewne

NASA Earth Observatory zauważa, że naukowcy wciąż rozważają, czy spadek po 2015 roku odzwierciedla trwałą zmianę czy naturalną zmienność rok do roku, ponieważ ekstent lodów morskich Antarktydy historycznie znacznie się wahał. Naukowcy mówią, że będą nadal monitorować roczne ekstenty, aby ustalić, czy niedawny okres niskich wartości oznacza trwałą zmianę w systemie.