Iran intensyfikuje ataki na tankowce w Cieśnie Ormuzańskiej na tle konfliktu USA i Iranu o kontrolę

Iran przeprowadził serię ataków na handlowe statki przechodzące przez Cieśninę Ormuzańską w październiku 2026 roku, zatopił co najmniej dwa statki i uderzył tuzin więcej w ciągu jednego tygodnia, w ramach wojny między Iranem a Stanami Zjednoczonymi, która rozpoczęła się w końcu lutego 2026 roku. Waszyngton i Teheran wydają sprzeczne publiczne oświadczenia na temat tego, kto kontroluje ten wodny szlak, podczas gdy globalny benchmark cen ropy Brent wzrósł do najwyższego poziomu od maja.

Statki trafione i zatopione w tym miesiącu

Najpoważniejsza pojedyncza strata to GFS Pride, kontenerowiec pod banderą Singapuru o pojemności 2824 kontenerów. Został trafiony niezidentyfikowanym pociskiem około 13 października podczas przechodzenia przez cieśninę, zapalił się i zatopił do 15 października. Wszyscy 21 członków załogi zostali bezpiecznie ewakuowani i nie zgłoszono żadnych obrażeń, zgodnie z władzami morskimi Singapuru. Irańskie Islamskie Gwardia Rewolucyjna (IRGC) oświadczyła, że statek uderzył w minę morską na «nieupoważnionym szlaku» i że przewoził ponad 2500 kontenerów, z których część miała być zakazana, zgodnie z irańską agencją prasową Tasnim. Firma zajmująca się bezpieczeństwem morskim Marisks oświadczyła, że nie znalazła niezależnych dowodów na to, że mina spowodowała zatopienie. Statek siostrzany GFS Giselle został uszkodzony w tej samej fali ataków, ale bezpiecznie dotarł do kotowiska.

Osobno masowiec Cape Dao pod banderą Antigui i Barbudy, trafiony 23 września, potwierdzono jako zatopiony do 14 lub 15 października. Jeden członek załogi został zabity w tym ataku, reszta załogi została ewakuowana, poinformowała agencja Arab News. Urząd Portów i Transportu Morskiego Singapuru oświadczył, że wzór ataków na statki związane z miastem-państwem naruszał prawo międzynarodowe i nie miał uzasadnienia.

17 października IRGC oświadczyła, że supertankowiec przewożący ponad dwa miliony baryłek ropy zapalił się po uderzeniu w minę na tym, co Teheran ponownie opisał jako «nieupoważniony szlak», poinformowała Al Jazeera. W tym samym tygodniu Al Jazeera poinformowała o oddzielnym tankowcu, który został trafiony przez granat wystrzelony z małego statku około 78 mil morskich na północny-wschód od Dżubajlu, Arabia Saudyjska, i że dwa inne statki zostały trafione minami morskimi.

Waszyngton i Teheran sprzeczają się na temat tego, kto kontroluje cieśninę

Szef Centrum Dowodzenia Stanów Zjednoczonych admirał Brad Cooper oświadczył 16 października, że cieśnina jest kontrolowana przez Stany Zjednoczone i jej partnerów regionalnych, a nie Iran, i że pozostaje otwarta dla handlu, przypisując ataki osłabiającej się pozycji IRGC. Cooper oświadczył, że około 400 statków handlowych przeszło przez cieśninę w ciągu poprzednich siedmiu dni i że wspierane przez USA siły pomogły przesunąć ponad 100 milionów baryłek ropy w tym samym okresie.

Rząd Iranu twierdzi, że cieśnina pozostaje niebezpieczna dla statków, które nie koordynują się z jego samozwańczym Urzędem Cieśniny Ormuzańskiej. Irański minister obrony pełniący obowiązki Majid Ibn Reza powiedział, że skutki wojny będą się rozciągać poza pole walki na gospodarkę USA, jej globalną reputację i nawet jej kalkulacje wyborcze, poinformowała Al Jazeera. Sekretarz Stanu USA Marco Rubio wcześniej powiedział, że cieśnina pozostaje otwarta i że eksport ropy działa na poziomach bliskich przedwojennym, zgodnie z The National.

Niezależne dane w stosunku do oficjalnych roszczeń

Firma zajmująca się inteligencją wysyłkową Kpler obliczyła, że przepływy ropy przez Hormuz spadły do 11,62 miliona baryłek dziennie w połowie października, około 68% przedwojennego poziomu bazowego około 17,15 miliona baryłek dziennie, liczba również cytowana przez Al Jazeera. Centrum Operacji Handlu Morskiego Wielkiej Brytanii (UKMTO) zarejestrowało tylko 254 połączone tranzyty za siedem dni zakończone 14 października - znacznie poniżej liczby Coopera około 400 - i tylko 42 z nich zostały niezależnie zweryfikowane poprzez dane śledzenia statków, reszta polegała na niezweryfikowanych raportach Pentagonu. Tracker PortWatch MFW zalogował tylko dwa tranzyty 11 października, w porównaniu z przedkryzysowym dziennym poziomem bazowym około 85.

Futures na ropę Brent dotknęły 110 dolarów za baryłkę 16 października, ich najwyższy poziom od maja.

Tło i to co pozostaje niepotwierdzone

Ataki są częścią tego, co źródła określają jako wojnę z Iranem w 2026 roku, która rozpoczęła się w końcu lutego 2026 roku, z głównymi atakami zanotowanymi 28 lutego i 1 marca, zgodnie z kompilacją Wikipedii ataków na statki podczas konfliktu. Wczesne straty handlowe obejmowały dwóch zabitych członków załogi na tankowcu Skylight w pobliżu Khasab, Oman, i jednego zabitego na tankowcu Hercules Star w pobliżu Ras Al Khaimah, oba 1 marca. Po stronie irańskiej, amerykańska łódź podwodna USS Charlotte zatopił fregat IRIS Dena 4 marca, a inne amerykańskie uderzenia zniszczyły lub uszkodziły kilka dodatkowych irańskich jednostek marynarki wojennej, w tym fregaty IRIS Jamaran i IRIS Bayandor, w pierwszych tygodniach wojny.

Kilka szczegółów pozostaje spornych lub niepotwierdzone. Niezależni śledczy nie potwierdzili roszczenia Iranu o minach w przypadku zatopienia GFS Pride, a manifest ładunku statku nie został opublikowany. UKMTO oświadczył, że większość atakowanych statków nie składa raportów, co uniemożliwia dokładne policzenie październikowych ataków.