Kobiety w muzyce: od średniowiecznych kompozytorek do dzisiejszej luki w przywództwie branży

Historia muzyki dała nam kompozytorki i wykonawczynie od co najmniej średniowiecza, ale formalne bariery dla publikacji, wykonywania i przywództwa w branży utrzymywały się przez wieki i nie całkowicie zniknęły. Akademickie odkrycie na nowo historycznych kompozytorek i roczne audyty dzisiejszych list przebojów i sal kierowniczych dają udokumentowany obraz zarówno tego, jak daleko zaszło reprezentacja, jak i gdzie pozostają luki.

Średniowieczna kompozytorka odkryta na nowo wieki później

Hildegarda z Bingen, która żyła około 1098-1179 jako benedyktynka w dzisiejszych Niemczech, pozostawiła po sobie 69 ocalałych kompozycji muzycznych, każda sparowana z własnym oryginalnym tekstem, według jej angielskiego wpisu w Wikipedii. Jej najsłynniejszym dziełem jest moralność Ordo Virtutum, która według przekonania powstała około 1151 roku i zawiera 82 pieśni. Jest opisywana jako jedna z najbardziej znanych kompozytorek polifonii sakralnej i najczęściej nagrawaną kompozytorką tego repertuaru w nowoczesnej historii nagrań, chociaż szeroka uwaga publiczna na jej muzykę rozwinęła się dopiero w ostatnich dziesięcioleciach, gdy uczeni zwrócili się ku roli kobiet w średniowiecznym kościele.

Pozbawiona możliwości publikacji: Fanny Mendelssohn

Fanny Mendelssohn, urodzona 14 listopada 1805 roku w Hamburgu, starsza siostra kompozytora Feliksa Mendelssohna, skomponowała około 500 dzieł podczas swojego życia, według Towarzystwa Muzyki Kameralnej Lincoln Center, chociaż większość pozostała nieopublikowana. Jej ojciec powiedział jej bezpośrednio, że muzyka "może i musi być tylko ozdobą" dla niej, podczas gdy dla jej brata mogła stać się zawodem — linię tę przytacza Towarzystwo Muzyki Kameralnej z korespondencji rodzinnej. Feliks sam zniechęcał ją do publikacji pod jej własnym imieniem, a trzy jej piosenki pojawiły się pod jego imieniem w jego opublikowanych zbiorach. Udało jej się opublikować pierwszy zbiór, jej Sechs Lieder, dopiero w 1846 roku, rok przed jej śmiercią 14 maja 1847 roku. Jej mąż, malarz Wilhelm Hensel, jest znany z zachęcania jej do dalszego komponowania i ustalania codziennych rutyn wspierających jej pracę. Rękopis z jej nazwiskiem znaleziono w paryskiej księgarni w 1970 roku i wówczas założono, że jest zaginionym dziełem Feliksa; dopiero w 2010 roku muzykolog Angela Mace zidentyfikowała go jako własną kompozycję Fanny, dopasowując pismo do innych jej rękopisów, jako część szerszego wzrostu zainteresowania naukowców kobietami kompozytorkami w późnym XX wieku.

Clara Schumann: żywicielka rodziny, która przestała komponować

Clara Schumann, z domu Wieck, trenowała się jako pianistka cudownego dziecka pod kierunkiem swojego ojca i stała się, według Classic FM, jedną z pierwszych pianistek grających z pamięci, w wieku 13 lat. Poznała kompozytora Roberta Schumanna, gdy miała osiem lat, a ich przyjaźń później zamieniła się w romans pomimo sprzeciwu jej ojca; oboje ostatecznie się pobrali. Gdy pogorszył się stan psychiczny Roberta, Clara stała się głównym źródłem dochodu gospodarstwa poprzez swoją karierę koncertową — co było niezwykłe w tamtym czasie, zauważa Classic FM — a jej własne kompozycje były czasami bardziej popularne niż dzieła jej męża. Przestała komponować w wieku 36 lat i później powiedziała, że przestała wierzyć w swój talent twórczy, pisząc, że kobieta nie powinna próbować komponować, według Classic FM. Po śmierci Roberta kontynuowała granie i zabrała się do edytowania jego dzieł.

Pierwsze zdobywczynie Grammy zaznaczają powolną zmianę instytucjonalną

Uznanie instytucjonalne dla kobiet przychodziło nierównomiernie w XX i XXI wieku. Według Grammy.com, Ella Fitzgerald stała się pierwszą kobietą, która wygrała wiele Grammy w jedną noc w 1958 roku; Judy Garland stała się pierwszą kobietą, która wygrała Album Roku w 1962 roku za Judy at Carnegie Hall; i Astrud Gilberto stała się pierwszą kobietą, która wygrała Nagranie Roku w 1964 roku za "The Girl From Ipanema." Niedawno, Grammy.com donosi, że Beyoncé stała się pierwszą czarną kobietą, która wygrała Album Roku od Lauryn Hill w 1999 roku, wygrywając w 2025 roku za Cowboy Carter, a Amy Allen stała się pierwszą kobietą, która wygrała Twórcę Roku, Muzyka Nieklasyczna, również w 2025 roku.

Co pokazują obecne dane o branży

Inicjatywa Annenberg na USC śledzi reprezentację płci na rocznych listach Billboard Hot 100 Year-End i wśród kierownictwa dużych firm muzycznych. Jej raport obejmujący 2024 rok, podsumowany przez Mix, wykazał, że kobiety posiadały 37,7% kredytów artystów na liście Hot 100 Year-End, w górę od 35% w 2023 roku i 22,7% w 2012 roku. Kobiety posiadały 18,9% kredytów autorów w 2024 roku, blisko 19,5% w 2023 roku, i znacznie powyżej 11% w 2012 roku. Udział kobiet w kredytach producentów wynosił 5,9% w 2024 roku, poniżej 6,5% zanotowanych w 2023 roku, chociaż wciąż powyżej 2,4% zmierzonego w 2012 roku; przez wszystkie 13 lat prowadzenia badania 93,3% analizowanych piosenek nie miało kobiety w roli producenta. Badaczka Stacy L. Smith powiedziała, że zmiana rok do roku głównie odzwierciedlała spadek liczby artystów mężczyzn, a nie jakikolwiek wzrost liczby kobiet, opisując cyfry z 2024 roku dla kobiet jako zasadniczo niezmienione w porównaniu z poprzednimi latami.

Sale kierownicze: wciąż głównie dla mężczyzn na szczycie

Oddzielna analiza Annenberg kierownictwa firm muzycznych, zgłoszana przez TuneCore, wykazała, że kobiety posiadały 13,2% ról dyrektora generalnego lub prezydenta wśród 37 badanych największych firm i 15,6% wśród szerszego zestawu 77 firm; kobiety z mniejszości posiadały 5,3% i 4,4% tych najwyższych stanowisk odpowiednio, podczas gdy biali mężczyźni posiadali 84,2% najwyższych stanowisk w największych firmach. Reprezentacja różniła się zależnie od sektora: kobiety prowadziły 28,6% firm zajmujących się dystrybucją muzyki i 21,4% firm wydawniczych, ale 0% badanych grup muzycznych. Na poziomie kierownictwa wykonawczego w sześciu dużych firmach muzycznych kobiety posiadały 33,3% stanowisk w kierownictwie wyższego szczebla, a kobiety z mniejszości posiadały 10,3%. Raport powiedział, że liczby te nie wzrosły znacznie od 2021 roku, przy czym niektóre miary reprezentacji niedostatecznie reprezentowanych dyrektorów spadły w tym okresie.

Dlaczego luka się utrzymuje

Dane historyczne i współczesne wskazują na zachodzące na siebie przeszkody: w XIX wieku formalne zasady i presja rodzinna uniemożliwiały kobietom takim jak Fanny Mendelssohn i Clara Schumann publikowanie lub kontynuowanie komponowania pod własnymi nazwiskami. Dzisiejsze dane branżowe, zaczerpnięte z tych samych raportów Annenberg, pokazują, że bariera przesunęła się od bezpośredniego zakazu do trwałego niedoreprezentowania w rolach technicznych i kierowniczych — produkowanie, kredyty autorskie i przywództwo firmy — nawet gdy udział kobiet wykonujących jako uznane artystki wzrósł w okresie 2012-2024 śledzonym przez badaczy.