Renesans był ruchem kulturalnym, trwającym mniej więcej od XIV do XVII wieku, który rozpoczął się we Florencji i wznowił zainteresowanie starożytną Grecją i Rzymem. Zmienił europejską sztukę, naukę i uczestnictwo poprzez innowacje, takie jak perspektywa liniowa, heliocentryczna teoria Kopernika z 1543 roku i druk — osiągnięcia, które historycy wiążą z przejściem od myślenia średniowiecznego do nowoczesnego.
Ta wersja jest tłumaczeniem maszynowym oryginału (English). Przeczytaj oryginał
Co oznacza «Renesans» i kiedy się odbył
Słowo Renesans oznacza «odrodzenie» i odnosi się do europejskiego ponownego odkrycia starożytnej Grecji i Rzymu. Według przeglądu Wikipedii historycy przypisują mu różne granice: w szerokim sensie XIV–XVII wieku, bardziej zawężone XV–XVI wieku. Wczesne oznaki pojawiły się we Włoszech już w końcu XIII wieku wraz z poetą Dantem Alighierim i malarzem Giotto. Renesans włoski w szczególności zwykle uważa się za zakończony w 1527 roku, kiedy wojska Karola V złupiły Rzym.
Uczeni nie zgadzają się co do tego, jak ostry był faktycznie rozłam z poprzedzającym go Średniowieczem. Wikipedia zwraca uwagę, że «wielu współczesnych historyków skupia się bardziej na jego średniowiecznych aspektach i twierdzi, że była to kontynuacja Średniowiecza», a nie czysty zerwanie z przeszłością.
Dlaczego Florencja? Pieniądze, polityka i Medyceusze
History.com wskazuje Florencję jako kolebkę ruchu, przypisując to bogatym obywatelom miasta, którzy mieli zasoby do wspierania artystów. Rodzina Medyceuszy, która według tego samego źródła rządził Florencją przez ponad 60 lat, była wśród «słynnych mecenasów» finansujących artystów i intelektualistów. History.com wskazuje również na szersze przemiany gospodarcze — postępy w międzynarodowych finansach i handlu — jako warunki, które pozwoliły na rozkwit kulturalny, zanim rozprzestrzenił się na inne włoskie miasta-państwa, takie jak Wenecja i Mediolan, a następnie na Francję i Europę Północną.
Humanizm: umieszczenie człowieka w centrum
Intelektualnym silnikiem tego ruchu był to, co historycy określają mianem humanizmu renesansowego. World History Encyclopedia opisuje go jako ruch skupiający się «nie na religii, ale na tym, czym jest być człowiekiem», oparty na studiowaniu literatury klasycznej i propagowaniu cnoty obywatelskiej. Jego korzenie sięgają XIV-wiecznych Włoch: Boskiej Komedii Dantego, odzyskania zaginionych klasycznych rękopisów przez Petrarkę oraz Dekameronu Giovanniego Boccaccia, który skupiał się na codziennym doświadczeniu człowieka. Petrarka (1304–1374) jest powszechnie uważana za «ojca humanizmu» w tym źródle.
World History Encyclopedia łączy rozprzestrzenianie się humanizmu poza Włochy z dwoma wydarzeniami: wynalezieniem druku około 1450 roku i upadkiem Konstantynopola w 1453 roku, który zawiózł greckich uczonych i teksty na Zachód. Do XVI wieku Dyzyderiusz Erazm stał się, słowami tego źródła, najsławniejszym humanistą Europy Północnej.
Studium klasycznych tekstów łacińskich i greckich oraz retoryki
Edukacja mająca na celu wychowanie cnotliwych, zaangażowanych obywateli
Krytyczna analiza tekstowa, a nie bezmyślne podążanie za tradycją
Zwrócenie uwagi na potencjał i doświadczenie poszczególnych osób
Nowe zasady w sztuce: perspektywa i ludzkie ciało
Malarstwo renesansowe zmieniło się dzięki specyficznemu przełomowi technicznemu: perspektywie liniowej. Kurs historii sztuki z Lumen Learning stwierdza, że architekt Filippo Brunelleschi zademonstrował tę metodę we Florencji i że malarz Masaccio był «pierwszym malarzem Renesansu, który włączył odkrycie Brunelleschiego w swoje dzieło». Masaccio zastosował to około 1427 roku w swojej fresce Świętej Trójcy w kościele Santa Maria Novella we Florencji, używając cofających się linii diagonalnych, aby malowany sufit wyglądał trójwymiarowo.
Sklepienie beczkowate narysowane w perspektywie i podzielone na kwadratowe przegródki zawierające rozety skrótowe i cofające się tak umiejętnie, że powierzchnia wygląda na wciśniętą.
— Giorgio Vasari, XVI-wieczny biograf, opisujący Świętą Trójcę Masaccia (cytowany za kursem historii sztuki Lumen Learning)
To samo źródło zwraca uwagę na humanistyczny wymiar fresku: Masaccio przedstawił Boga jako stojącego człowieka z widocznymi, skróconymi stopami, a nie jako abstrakcyjny symbol religijny — odejście od średniowiecznych konwencji. History.com wymienia Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Rafaela i Botticelliego wśród wybitnych artystów tego okresu, którzy budowali na tym nowym naturalizmie.
Nauka zaczyna zadawać nowe pytania
Profil Mikołaja Kopernika (1473–1543) na History.com opisuje go jako polskiego astronoma i matematyka, który zaproponował, że Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca, a nie że Ziemia jest nieruchoma w centrum wszechświata. Zarysował ideę we wczesnym traktacie Commentariolus, napisanym między 1508 a 1514 rokiem, i ukończył swój pełniejszy argument De revolutionibus orbium coelestium około 1530 roku — chociaż nie został opublikowany aż do 1543 roku, w roku jego śmierci.
Odpowiedź Kościoła katolickiego rozwijała się powoli. Według History.com Kopernik zmarł zanim stanął w obliczu poważnego sprzeciwu, ale Watykan formalnie zakazał jego książki w 1616 roku, a Galileusz został później sądzony za herezję za promowanie teorii Kopernika. Szersze naukowe zaakceptowanie heliocentrycznego wszechświata rozprzestrzeniało się głównie w XVII i XVIII wieku, mówi źródło, szczególnie w regionach niekatolicznych.
Druk mnoży wszystko
Opisując druk europejski, World History Encyclopedia stwierdza, że Johannes Gutenberg założył swoją drukarnię w Moguncji w 1450 roku i wydrukował Biblię łacińską do 1456 roku. Technologia rozprzestrzeniła się szybko: niemieccy drukarze założyli pierwszą w Italii drukarnię w klasztorze w Subiaco do 1465 roku, przeprowadzili się do Rzymu w 1467 roku i dotarli do Wenecji do 1469 roku. Do XVI wieku, mówi źródło, nawet małe miasta miały własne drukarnie.
Wynikający z tego wzrost produkcji książek był stromy, według tego samego źródła: około 2 milionów książek wydrukowanych w pierwszej dekadzie lat 1500., około 20 milionów do 1550 roku i około 150 milionów do 1600 roku. Same pisma Marcina Lutra, jak się mówi, sprzedały się w ponad 500 000 egzemplarzach między 1516 a 1521 rokiem. Przed drukarstwem, mówi źródło, tylko około 1 na 10 osób mogła czytać rozszerzone teksty; tańsze książki — około jednej ósmej ceny kopii rękopiśmiennych — pomogły zwiększyć umiejętność czytania i pozwoliły uczonym porównywać identyczne teksty klasyczne w celu poprawy błędów kopiowania.
Kamienie milowe renesansu wymienione w źródłach
Data
Wydarzenie
Dlaczego to było ważne
ok. 1427
Masaccio maluje fresk Świętej Trójcy, Santa Maria Novella
Pierwsze znane użycie perspektywy liniowej w malarstwie renesansowym, według Lumen Learning
1450
Johannes Gutenberg zakłada drukarnię w Moguncji
Rozpoczął szybkie, tańsze reprodukowanie tekstów w całej Europie
1543
Opublikowana De revolutionibus orbium coelestium Kopernika
Powszechnie cytowany jako koniec włoskiego renesansu, według Wikipedii
1616
Watykan formalnie zakazuje książki Kopernika
Zaznaczył otwarty konflikt między nową astronomią a autorytetem kościoła
Upadek — i droga do nowoczesnego świata
History.com przypisuje koniec renesansu na początku XVII wieku połączeniu wojen, upadku gospodarczego i cenzury związanej z Kontrreformacją, przy czym okres przemieniał się w Oświecenie. Przegląd Wikipedii dodaje, że już w XVI wieku ruch rozprzestrzeniał się daleko poza Włochy — do Anglii, Francji, Niemiec, Hiszpanii, Portugalii, Polski i Niderlandów — i później dotarł do terytoriów kontrolowanych przez europejskie mocarstwa kolonialne, rozszerzając jego intelektualne dziedzictwo daleko poza jego pierwotny punkt wyjścia we Florencji.
Pytania
Kiedy się rozpoczął i zakończył renesans?
Przegląd Wikipedii podaje szerokie rozpiętość XIV do XVII wieku, lub bardziej zawężone XV–XVI wieku, z wczesnymi oznakami we Włoszech od końca 1200 lat; włoski renesans w szczególności zwykle uważa się za zakończony w 1527 roku, kiedy wojska Karola V złupiły Rzym.
Dlaczego renesans zaczął się we Florencji?
History.com wskazuje na bogatych obywateli Florencji, którzy mogli pozwolić sobie na wspieranie artystów, i rodzinę Medyceuszy, która wspierała artystów i intelektualistów, rządząc miastem przez ponad 60 lat.
Co to jest humanizm i jak wiąże się z renesansem?
Humanizm renesansowy, jak opisano w World History Encyclopedia, był ruchem intelektualnym skupiającym się na klasycznej literaturze i cnocie obywatelskiej, a nie tylko na religii; pochodzi od postaci takich jak Petrarka, Dante i Boccaccio i rozprzestrzeniał się po Europie za pomocą druku i upadku Konstantynopola w 1453 roku.
Jak druk zmienił renesans?
Według World History Encyclopedia druk Gutenberga (Moguncja, 1450) rozprzestrzeniał się szybko w całej Europie, a produkcja książek wzrosła z około 2 milionów egzemplarzy na początku lat 1500. do około 150 milionów do 1600 roku, zwiększając umiejętność czytania i pozwalając uczonym bezpośrednio porównywać teksty klasyczne.
Dlaczego Kościół katolicki sprzeciwiał się ideom Kopernika?
History.com informuje, że Watykan zakazał De revolutionibus orbium coelestium Kopernika w 1616 roku, dziesięciolecia po jego publikacji w 1543 roku, i że Galileusz był później sądzony za herezję za promowanie teorii Kopernika i modelu heliocentrycznego.
Ten tekst przygotowała sztuczna inteligencja, a przed publikacją przeszedł automatyczną kontrolę źródeł. Jeśli widzisz błąd, poproś o sprostowanie. Poproś o sprostowanie lub odpowiedź · Jak to robimy
Rewolucja przemysłowa była przejściem od produkcji ręcznej i rolnictwa do produkcji opartej na maszynach, począwszy od Wielkiej Brytanii około 1760 roku i rozprzestrzeniając się na całym świecie przez następne stulecie. Była napędzana innowacjami, takimi jak silnik parowy i nowe maszyny tekstylne, i przekształciła miejsce, w którym ludzie żyli, sposób, w jaki pracowali, oraz sposób wytwarzania i handlu towarami.
Starożytny Egipt był cywilizacją nad Nilem, która trwała mniej więcej trzy tysiące lat, od zjednoczenia około 3100 p.n.e. do podboju przez Aleksandra Wielkiego w 332 p.n.e. Jej władcy, faraonowie, byli uważani za bogów-królów, a Wielka Piramida w Gizie, najsłynniejszy pomnik cywilizacji, została zbudowana dla króla Chufuu około 2560 p.n.e.
Zimna Wojna była trwającą dziesięciolecia rywalizacją między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim, która rozpoczęła się po Drugiej Wojnie Światowej i zakończyła się upadkiem Związku Radzieckiego w grudniu 1991 roku. Nigdy nie stała się bezpośrednią wojną militarną między dwiema supermocarstwami, ale ukształtowała sojusze, politykę nuklearną i konflikty regionalne, których skutki — od struktury NATO do napięć między USA a Rosją — są wciąż widoczne dzisiaj.
Cesarstwo Rzymskie rozpoczęło się w 27 roku p.n.e., gdy August został jego pierwszym cesarzem, osiągnęło największy zasięg terytorialny za panowania Trajiana w 117 roku n.e. i zakończyło się na Zachodzie w 476 roku n.e., gdy Odoaker obalił ostatniego cesarza, Romulusa Augustulusa. Historycy wskazują na kombinację presji wojskowej, ekonomicznej, politycznej i zewnętrznej w ciągu około dwóch stuleci jako przyczyny jego upadku.
