نحوه کار سازمان ملل متحد: ساختار، قوانین رای‌گیری و حاکمیت جهانی

سازمان ملل متحد در سال 1945 تأسیس شد زمانی که 51 کشور منشور سازمان ملل متحد را در کنفرانس سان فرانسیسکو امضا کردند، بر اساس حساب خود سازمان در un.org. اکنون 193 کشور عضو دارد و دفتر مرکزی آن در نیویورک است، با دفاتر اصلی در ژنو، وین و نایروبی.

منشور شش نهاد اصلی برای اداره سازمان را تعیین کرد: مجمع عمومی، شورای امنیت، شورای اقتصادی و اجتماعی (ECOSOC)، شورای سرپرستی، دیوان بین‌المللی دادرسی (ICJ) و دبیرخانه. هر کدام دارای عضویت متمایز، سیستم رای‌گیری و تفویض‌کاری خود هستند، که توضیح می‌دهد چرا تصمیمات سازمان ملل متحد می‌توانند در برخی مسائل به سرعت پیش روند و در مسائل دیگر سال‌ها متوقف شوند.

مجمع عمومی: یک رای برای هر کشور

سازمان ملل متحد مجمع عمومی را «نهاد مشاوره، تصمیم‌گیری و نماینده‌گری اصلی» توصیف می‌کند که تمام 193 کشور عضو را با یک رای برای هر کشور جمع می‌کند. بودجه سازمان ملل متحد را تصویب می‌کند، ارزیابی‌های مالی اعضا را تعیین می‌کند، اعضای غیردائم شورای امنیت را انتخاب می‌کند و دبیر کل را بر اساس سفارش شورا منصوب می‌کند، طبق un.org.

قوانین رای‌گیری بسته به موضوع متفاوت است. un.org اظهار می‌کند که یک اکثریت دو سوم برای «مسائل مهم» مورد نیاز است — توصیه‌های مربوط به صلح و امنیت، انتخابات شورای امنیت و ECOSOC، و مسائل بودجه — درحالی که یک اکثریت ساده سایر مسائل را تصمیم می‌گیرد. در عمل، سازمان ملل متحد تأکید می‌کند که اکثر قطعنامه‌ها بدون رای‌گیری رسمی اتخاذ می‌شوند، از طریق توافق نظری که از طریق مذاکرات قبلی میان کشورهای عضو حاصل می‌شود.

شورای امنیت: 15 صندلی، پنج وتو

شورای امنیت که براساس منشور مسئول اصلی برای صلح و امنیت بین‌الملل است، دارای 15 عضو است: پنج عضو دائم — چین، فرانسه، روسیه، بریتانیای کبیر و ایالات متحده — و ده عضو انتخاب‌شده که برای فترات دو ساله خدمت می‌کنند، طبق مجلس روابط خارجی (CFR) و un.org. هر عضو یک رای دارد، اما قطعنامه‌های غیرتدوینی به رای مثبت نه عضو با جمله شمول تمام پنج عضو دائم نیاز دارند — به این معنی که هر عضو دائمی می‌تواند با رای منفی قطعنامه را مسدود کند.

CFR گزارش می‌دهد که امتناع یا عدم حضور عضو دائم به عنوان وتو به حساب نمی‌آید، و تصمیمات صرفاً تدوینی، مانند تعیین دستور جلسه اجتماع، اصلاً نمی‌توان آن‌ها را وتو کرد. از سال 1945، CFR می‌گوید روسیه (از جمله اتحاد شوروی) بیشترین وتو‌ها را استفاده کرده، 162، در پی آن ایالات متحده با 95، درحالی که فرانسه و بریتانیای کبیر از سال 1989 وتو استفاده نکرده‌اند.

کسی که عملیات روزانه را اداره می‌کند

دبیرخانه «کار روزانه سازمان ملل متحد را به شکلی که توسط مجمع عمومی تفویض شده است» انجام می‌دهد، طبق un.org، با دبیر کل به عنوان افسر اداری ارشد. بر اساس ماده 97 منشور، دبیر کل توسط مجمع عمومی بر اساس سفارش شورای امنیت منصوب می‌شود، طبق un.org.

ECOSOC با 54 عضو انتخاب‌شده توسط مجمع عمومی برای فترات سه ساله متوالی، سیاست اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی را در سراسر آژانس‌های سازمان ملل متحد هماهنگ می‌کند، طبق un.org. دیوان بین‌المللی دادرسی در لاهه مستقر است و اختلافات حقوقی میان کشورها را حل می‌کند و نظرات مشاوره‌ای صادر می‌کند. شورای سرپرستی که زمانی اراضی در مسیر استقلال را نظارت می‌کرد، عملیات خود را در 1 نوامبر 1994 متوقف کرد پس از اینکه آخرین قلمرو سرپرستی خودحکومی را کسب کرد، و اکنون فقط در صورتی تجمع می‌یابد که رئیس آن یا اکثریت اعضا درخواست کند.

کسی که برای سازمان ملل متحد بودجه تعیین می‌کند

بودجه عادی توسط مساهمات اجباری تعیین‌شده از تمام کشورهای عضو تمویل می‌شود که تقریباً هر سه سال توسط مجمع عمومی با استفاده از فرمولی بر اساس درآمد ملی ناخالص، بار بدهی و درآمد سرانه محاسبه می‌شود، طبق CFR. برای سال 2026، CFR گزارش می‌دهد که بودجه عادی حدود 3.5 میلیارد دلار بود، با ایالات متحده به 22 درصد ارزیابی شده — حداکثر سقف مجاز، تقریباً 760 میلیون دلار — و چین به 20 درصد، بالا از 6.3 درصد در سال 1946.

چرا اصلاح سخت است

CFR اظهار می‌کند که کشورهایی مانند برزیل، آلمان، هند و نیجریه برای گسترش نمایندگی شورای امنیت فشار آورده‌اند و استدلال می‌کنند که ساختار فعلی امروز ژئوپولیتیک‌های را منعکس نمی‌کند. اصلاح منشور نیاز دارد به رای‌گیری دو سوم کشورهای عضو که باید تمام پنج عضو دائم را شامل شود، که CFR آن را درجه عالی می‌داند که ترکیب شورا را تا حد زیادی بدون تغییر از سال 1945 نگه داشته، حتی زمانی که انتقادات از فلج‌شدگی ناشی از وتو — از جمله درباره جنگ در اوکراین — رشد کرده است.