تاریخ دموکراسی: از آتن باستان تا حکومت معاصر

لغت «دموکراسی» از یونانی dēmokratia که به معنای حکومت مردم است گرفته شده و اولین عملکرد خوب‌توثیق‌شده آن در شهر-ایالت آتن ظهور کرد. اما مسیر تقریباً 2500 ساله از جمع‌آوری آتنی تا پارلمان‌ها، کنگره‌ها و کمیسیون‌های انتخاباتی امروزی نه مستقیم بود و نه پیوسته. از جمهوری‌ها، سلطنت‌های محدود‌شده توسط قانون، انقلاب‌ها و برگشت‌های قرن بیستم برگذشت تا به مجموعه‌ای متنوع از نظام‌های سیاسی کنونی برسد.

آتن: اولین دموکراسی موثق‌شده

بر اساس History.com، دموکراسی آتنی پس از فرار طاغیه هیپیاس از شهر در سال 510 پیش از میلاد، هنگامی که اسپارتا آن را تهاجم کرد، شکل گرفت. دو یا سه سال بعد، اشراف‌زاده آتنی کلیستنس اصلاحات قانون‌اساسی را معرفی کرد، که به‌طور سنتی به 508-507 پیش از میلاد تاریخ‌گذاری شده و به آن نسبت داده می‌شود که آتن را بر پایه دموکراتیک قرار داد. کلیستنس مبنای هویت سیاسی را از عضویت خانواده و قبیله به سکونت در منطقه محلی تغییر داد، که نفوذ شبکه‌های خانواده اشرافی را کاهش داد.

دموکراسی آتنی مستقیم بود نه نمایندگی: شهروندان خود بر قوانین رأی‌دادند به‌جای انتخاب افراد برای رأی‌دهی نیابتی. دانشنامه تاریخ جهانی نهادهای بنیادی سیستم را شرح می‌دهد. جمع‌آوری یا اکلیسیا حداقل ماهی یک بار بر روی تپه پنیکس جمع می‌شد و می‌توانست حدود 6000 شهروند را جای دهد؛ هر شهروند مرد می‌توانست صحبت کند و با بلند کردن دست رأی دهد. شورایی از 500 نفر (بولی)، برای دوره‌های یک‌ساله با قرعه‌کشی انتخاب‌شده و نمایندگی 139 منطقه محلی آتیکا، دستور جلسات جمع‌آوری را تعیین کرد و امور روزمره را مدیریت کرد. دادگاه‌هایی با حدود 6000 هیئت منصفه که سالانه با قرعه‌کشی انتخاب می‌شدند می‌توانستند قوانین تصویب‌شده توسط جمع‌آوری را بررسی و لغو کنند.

انتخاب تصادفی با قرعه‌کشی، معروف به sortition، در سیستم مرکزی بود: دستگاهی به نام kleroterion از نشانه‌های رنگی برای تخصیص شهروندان به مناصب عمومی و هیئت منصفه استفاده می‌کرد، روشی که قصد آن جلوگیری از انحصار قدرت توسط هر فردی یا گروه بود، بر اساس دانشنامه تاریخ جهانی.

سیستم افراد بسیار بیشتری را محروم کرد تا آن‌هایی که شامل شدند. فقط شهروندان مرد بالغ و آزاد می‌توانستند مشارکت کنند - زنان، برده‌ها و ساکنان خارجی (متیک) هیچ صدای سیاسی نداشتند. History.com اشاره می‌کند که قوانین شهروندی در طول زمان سخت‌تر شد: در ابتدا مردی فقط به پدر آتنی نیاز داشت، اما تا اواسط قرن پنجم پیش از میلاد هر دو والد باید آتنی بودند. از جمعیت شهروندی مشروط که تقریباً 30000 نفر تخمین زده می‌شود، تنها حدود 5000 تا 6000 نفر معمولاً در هر جلسه جمع‌آوری شرکت می‌کردند.

دموکراسی آتنی بدون وقفه ادامه نیافت. History.com می‌گوید که «رسماً در سال 322 پیش از میلاد پایان یافت»، هنگامی که مقدونیا بعد از شکست نظامی حکومتی استبدادی را بر شهر تحمیل کرد، اگرچه دانشنامه تاریخ جهانی دوره عملکرد اصلی سیستم را حدود 460-320 پیش از میلاد تاریخ‌گذاری می‌کند.

روم، منشور کبیر و محدودیت قدرت سلطنتی

آتن تنها تجربه قدیمی در حکومت مشترک نبود. جمهوری رومی که سایت آموزش شهری DemocracyWeb.org آن را از قرن ششم تا اول پیش از میلاد تاریخ‌گذاری می‌کند، نهادهای نمایندگی‌ای بنا کرد نه دموکراسی مستقیم: مجلس سنایی متشکل از اشرافیت و شورای عوام نمایندگی مردم عادی، همراه با قانون نوشته‌شده‌ای که در جداول دوازده کد‌بندی شده بود. جمهوری در قرن اول پیش از میلاد در میان درگیری‌های طبقاتی فروپاشید و جای خود را به حکومت نظامی و در نهایت حکومت خودکامانه تحت اگوستوس داد.

قرون بعد، انگلستان قرون وسطی نوع متفاوتی از محدود کردن قدرت را ایجاد کرد. منشور کبیر در سال 1215 به‌عنوان توافق صلح بین پادشاه جان و بارونهایش موافق شد، دموکراسی یا حقوق جهانی را ایجاد نکرد، اما این اصل را ایجاد کرد که پادشاه تحت قانون بود نه فوق‌آن - اصلی که بر اساس DemocracyWeb.org به توسعه بعدی پارلمان غذا داد، که تا قرن چهاردهم به خانه اشرافی ارثی و خانه عوام منتخب تقسیم شده بود.

تعارض بین تاج و پارلمان در قرن هفدهم دوباره سر برآورد. بر اساس DemocracyWeb.org، تلاش پادشاه چارلز اول برای حکومت بدون پارلمان از 1625 تا 1640 جنگ‌های داخلی انگلیسی را برانگیخت و انقلاب شکوهمند 1688 پادشاه جیمز دوم را برانداخت، و منجر به منشور حقوق انگلیسی شد که برتری پارلمان بر جانشینی و مالیات را تثبیت کرد.

نظریه روشن‌گری و عصر انقلاب

فیلسوف جان لاک (1632-1704) استدلال می‌کرد که دولت‌ها شرعیت خود را از رضایت حکومت‌شدگان می‌گیرند، موقفی که DemocracyWeb.org آن را مستقیماً مخالف دفاع توماس هابز از حاکمیت مطلق می‌داند. ایده‌های لاک همراه با مفهوم «اراده عمومی» ژان ژاک روسو مستقیماً به زبان سیاسی اواخر قرن هجدهم غذا دادند.

اعلامیه استقلال آمریکا در سال 1776 و قانون‌اساس آمریکا متعاقب آن جمهوری‌ای را بنا کرد که حول رضایت حکومت‌شدگان سازمان‌دهی شد، اگرچه رأی‌دهی ابتدا تقریباً به مردان سفیدپوست مالک‌دار محدود شد. انقلاب فرانسه در سال 1789 اعلامیه حقوق انسان و شهروند را تولید کرد؛ DemocracyWeb.org اشاره می‌کند که ایده‌های جمهوری‌خواهانه آن حرکت‌های دیگر را الهام بخشید حتی زمانی که انقلاب خود به خشونت درونی فروپاشید.

گسترش نابرابر جهانی حقوق دموکراتیک

تحقیقی که توسط Our World in Data منتشر شده ردیابی می‌کند که حقوق دموکراتیک در واقع چقدر کند پس از این اعلامیه‌های قرن هجدهم گسترش یافت. در حدود سال 1800، تنها بریتانیا و آمریکا به‌عنوان استبداد انتخاباتی با ویژگی‌های نمایندگی محدود شمار می‌رفتند، حدود 22 میلیون نفر را در مجموع پوشش می‌دادند. تا سال 1900، سه‌چهارم بشریت حقوق سیاسی معنی‌داری فقدان داشتند؛ تنها حدود 14 میلیون نفر در استرالیا، بلژیک و سویس در چیزی که تحقیق آن را دموکراسی لیبرالی طبقه‌بندی می‌کند زندگی می‌کردند، در حالی که تقریباً 41 میلیون نفر دیگر در فرانسه و نیوزیلند تحت حفاظت دموکراتیک انتخاباتی زندگی می‌کردند.

چنان‌که امروز وضع‌یت است

ارقام Our World in Data مقیاس تغییر پس از جنگ را نشان می‌دهد: در حدود سال 1950، تقریباً 200 میلیون نفر در دموکراسی‌های لیبرالی زندگی می‌کردند، عمدتاً در اروپای غربی، با 230 میلیون نفر دیگر در دموکراسی‌های انتخاباتی. تا اواخر دهه 1990، اکثریت جمعیت جهان - تقریباً 3 میلیارد نفر - تحت نظام‌های دموکراتیک انتخاباتی یا لیبرالی زندگی می‌کردند، و تا سال 2016 بیش از 2.8 میلیارد نفر تحت دموکراسی انتخاباتی به‌طور خاص زندگی می‌کردند، با حدود 1 میلیارد تحت دموکراسی لیبرالی.

این توسع از آن زمان تا حدودی برگشت‌شده است. Our World in Data به تغییر طبقه‌بندی هند در سال 2017 به‌عنوان استبداد انتخاباتی به‌عنوان یک نشانه از روند گسترده‌تر اشاره می‌کند، نتیجه‌گیری می‌کند که بیش از دو‌سوم جمعیت جهانی در حال حاضر در کشورهایی زندگی می‌کنند که به‌عنوان استبداد بسته یا انتخاباتی طبقه‌بندی شده‌اند.