Jak się efektywnie uczyć: naukowe techniki zapamiętywania

Studenci i specjaliści spędzają godziny na nauce, ale nie wszystkie metody nauki dają takie same rezultaty. Przegląd z 2013 roku w czasopiśmie «Psychological Science in the Public Interest», kierowany przez kognitywistę Johna Dunlosky'ego z Kent State University, ocenił dziesięć szeroko stosowanych technik uczenia się w stosunku do dostępnych danych eksperymentalnych i podzielił je na kategorie wysokiej, średniej i niskiej użyteczności.

Dwie techniki z najbardziej przekonującymi dowodami

Testowanie praktyczne, zwane również praktyką wyszukiwania, oznacza aktywne przypominanie sobie informacji z pamięci zamiast jej zwykłego przejrzenia — na przykład zamknięcie książki i próba wypisania odpowiedzi na karcie przed jej sprawdzeniem. Według raportu Scientific American o podstawowych badaniach, jeden eksperyment wykazał, że uczniowie zapamiętali 35% par słów, które zostały przebadane tydzień wcześniej, w porównaniu z zaledwie 4% par, które po prostu ponownie przeczytali. Oddzielny eksperyment cytowany w tym samym raporcie wykazał 80% recall dla pozycji, które zostały wielokrotnie przetestowane w stosunku do 36% dla pozycji, które zostały tylko ponownie przebadane.

Praktyka rozproszona — rozłożenie sesji nauki zamiast ich wciskania do jednej sesji — była drugą techniką ocenioną jako wysoka użyteczność przez Dunlosky'ego i kolegów. Scientific American donosi, że meta-analiza obejmująca 254 badania wykazała średnie wyniki testów 47% po rozproszonej nauce w porównaniu z 37% po masowej (pośpiesznej) nauce. Idealny odstęp między sesjami zależy od tego, jak długo informacja musi być przechowywana: ten sam raport cytuje badania sugerujące około 12 do 24 godzin między sesjami, gdy celem jest zapamiętanie czegoś na tydzień, w stosunku do 6 do 12 miesięcy odstępu, gdy celem jest zatrzymanie na pięć lat.

Australijska Organizacja Badań Edukacyjnych (AERO), ciało badawcze powiązane z rządem, dochodzi do podobnego wniosku w swoim przewodniku praktyki dotyczącym odstępu i wyszukiwania: nie ma jednego 'optymalnego' interwału, ale rozdzielenie sesji nauki co najmniej o jeden dzień przewyższa skoncentrowanie całej nauki w jednej sesji.

Wdrażanie praktyki wyszukiwania i rozproszenia

1. Zamień notatki w pytania zamiast stwierdzeń i sprawdzaj się na pytaniach bez wcześniejszego wejrzenia na odpowiedź.
2. Używaj karty do nauki lub krótkie samodzielnie przygotowane quizy i zaznaczaj pozycje, które źle zrozumiałeś, aby pojawiały się wcześniej niż pozycje, które poprawnie zrozumiałeś.
3. Wróć do tego samego materiału więcej niż raz, z co najmniej jednym dniem między sesjami zamiast przeglądać to wszystko na raz.
4. Mieszaj typy pytań podczas jednej sesji przeglądu — łącz pytania z faktycznym przypominaniem sobie z pytaniami wyższego poziomu lub koncepcyjnymi, jak rekomenduje przewodnik AERO.
5. Traktuj niskoryzikowe samotestowanie jako część samej nauki, a nie tylko jako sposób sprawdzenia, co już wiesz — czynność przypominania sobie wzmacnia pamięć.

Techniki o umiarkowanym, mniej ustalonym dowodzie

Trzy inne techniki zostały ocenione przez Dunlosky'ego i kolegów jako średnia użyteczność: elaboracyjne przesłuchiwanie (pytanie się 'dlaczego' fakt jest prawdziwy), samowyjaśnienie (wyjaśnianie kroku lub koncepcji własnymi słowami podczas nauki) i przeplatana praktyka (mieszanie różnych typów problemów zamiast ćwiczenia jednego typu wielokrotnie przed przejściem do następnego). Raport Scientific American o badaniach stwierdza, że w jednym badaniu mieszanie typów problemów do obliczania objętości geometrycznej uczyniło uczniów o 43% dokładniejszymi w teście tydzień później niż ćwiczenie jednego typu problemu na raz.

Te trzy techniki wykazały korzyści w wielu wiekach i przedmiotach, ale autorzy przeglądu powiedzieli, że potwierdzające dowody były mniej rozległy niż w przypadku praktyki testowania i praktyki rozproszonej, dlatego ich skuteczność nie mogła być oceniana jako wysoka.

Techniki oceniane jako niska użyteczność

Mimo że są jednymi z najczęstszych nawyków nauki, streszczenie, zaznaczanie/podkreślanie i ponowne czytanie zostały ocenione jako niska użyteczność w tym samym przeglądzie. Stowarzyszenie Nauk Psychologicznych, które opublikowało podsumowanie wyników, cytowało Dunlosky'ego mówiącego, że uznał za zaskakujące, że 'ponowne czytanie i zaznaczanie wydają się zapewniać minimalne korzyści' biorąc pod uwagę, na ile studenci się na nich opierają. Raport Scientific American dodaje, że zaznaczanie 'nie pomogło żołnierzom podstawowego szkolenia sił powietrznych USA, dzieciom i studentom zajęciowym, a także typowym studentom pierwszego roku' w badaniach kontrolowanych, i że ponowne czytanie — stosowane przez 84% przebadanych studentów w jednym cytowanym badaniu — osiąga słabe wyniki w porównaniu z bardziej aktywnymi strategiami, takimi jak praktyka wyszukiwania.

Kluczowe wnioski

• Autotestowanie (praktyka wyszukiwania) i rozłożenie sesji nauki mają najsilniejszą obsługę badawczą wśród dziesięciu technik przeanalizowanych przez Dunlosky'ego i kolegów.
• Przeplatanie typów problemów, wyjaśnianie materiału własnymi słowami i zadawanie pytań 'dlaczego' ma obsługę umiarkowaną i można je łączyć z testowaniem i rozłożeniem.
• Zaznaczanie, ponowne czytanie i streszczanie są najczęściej używanymi nawykami nauki, ale wykazały najsłabsze wyniki w badaniach kontrolowanych.
• Rozłożenie działa najlepiej, gdy sesje są rozdzielone co najmniej o jeden dzień; dokładny idealny odstęp rośnie im dłużej trzeba pamiętać materiał.