Film noir i gatunki klasycznego Hollywood: co definiuje każdy styl

Każdy, kto przegląda katalog platformy streamingowej klasycznych filmów, napotyka te same powtarzające się etykiety: noir, western, musical, komedia szalona. Nie są to wymienne znaczniki marketingowe. Opisują one określone style wizualne, okresy czasu i formuły fabularne, które hollywodzki system studyjny używał do organizacji produkcji od końca lat 20. do lat 60. XX wieku, zgodnie z przewodnikiem badawczym Biblioteki Kongresu na temat ery studyjnej.

Film noir: styl, gatunek czy oba?

Termin "film noir" — francuski na "czarny film" — został ukuty przez francuskiego krytyka Nino Franka w 1946 roku, po tym jak zniesiono ograniczenia wojenne i francuska publiczność mogła dogonić zalegość hollywodzkich filmów kryminalnych, zgodnie z przewodnikiem badawczym gatunków filmowych opublikowanym przez bibliotekę Dartmouth College. Krytycy z tamtych czasów zauważyli, że te amerykańskie thrillery miały posępny, stylizowany wygląd, który nawiązywał do francuskiej tradycji literackiej roman noir, czyli mroźnej powieści kryminalnej.

Przewodnik Dartmouth opisuje film noir jako funkcjonujący zarówno jako gatunek, jak i ruch stylistyczny, zastosowany do cyklu hollywodzkich filmów kryminalnych, który obejmuje dramaty kryminalne, filmy gangsterskie i thrillery psychologiczne. Przewodnik umieszcza klasyczny okres między 1940 a 1959 rokiem i wymienia jego cechy definiujące: niski klucz, oświetlenie o wysokim kontraście, które przywołuje moralną demoralizację; cieniste, słabo oświetlone wnętrza i nocne ulice miast; zawiłe fabuły śledztwa; marzycielskie narracje lektorskie; retrospekcje; i często niejednoznaczne zakończenia. Powtarzające się typy postaci obejmują znudzonego detektywa prywatnego, kobietę fatalną i moralnie skompromitowanych mężczyzn, którzy się w nią zakochują.

Zgodnie z przewodnikiem, styl czerpał z kilku wcześniejszych tradycji: surowych cieni niemieckiego kina ekspresjonistycznego, amerykańskiej twardej powieści detektywistycznej, francuskiego realizmu poetycznego i powojennego amerykańskiego filmowania dokumentalnego. Filmy powszechnie cytowane jako noir obejmują "The Maltese Falcon," "Double Indemnity," "Laura," "The Big Sleep," "Touch of Evil" i "Kiss Me Deadly."

Jak system studyjny budował gatunki

Cechy film noir rozwijały się w ramach większej struktury przemysłowej. Przewodnik Biblioteki Kongresu wyjaśnia, że sześć głównych studiów — Columbia, Disney, Paramount, RKO, Universal i Warner Bros. — dominowało w produkcji, dystrybucji i wyświetlaniu w Hollywood w latach od 1920 do 1950, razem produkując około pięćdziesięciu filmów pełnometrażowych rocznie, ze setkami głównych premier w danym roku. Aby zarządzać tą objętością przewidywalnie dla publiczności, kin i producentów, przewodnik mówi, że przemysł zorganizował swoją produkcję w określone gatunki, które można było rozpoznać po ich własnym podstawowym temacie.

Ta logika organizacyjna rozprzestrzeniała się na cały przemysł: ten sam system, który klasyfikował film noir jako cykl filmów kryminalnych, również sortował produkcję do western, musicalu i komedii szalonej jako oddzielne, rozpoznawalne linie produktów.

Western: sceneria pogranicza, konflikt moralny

Western definiuje się głównie jego sceną na amerykańskim pograniczu, zazwyczaj w drugiej połowie XIX wieku, zgodnie z przeglądem gatunków opublikowanym przez nofilmschool. Elementy wspólne obejmują zakurzone przygraniczne miasteczka z salonami, obozy górnicze i rancha; szorstkie, dramatyczne krajobrazy, które funkcjonują prawie jak postać same w sobie; i postacie takie jak kowboje, szamoki, szeryfy, marszałkowie i przestępcy. Jego centralne tematy skupiają się na starciu między cywilizacją a nieopanowanym pograniczem oraz między prawem a bezprawiem, obok przetrwania, zemsty, honoru i moralności.

Westerny cytowane w przeglądzie nofilmschool obejmują kilka dziesięcioleci, od "The Searchers" (1956) do "The Good, the Bad and the Ugly" (1966) Sergio Leone, rewizjonistycznego "Unforgiven" (1992) i nowszego "Django Unchained" (2012).

Musical: piosenki wbudowane w fabułę

Filmy muzyczne integrują piosenki i numery taneczne bezpośrednio w fabułę, zamiast używać muzyki tylko jako ścieżki dźwiękowej. Komercyjny wzrost gatunku jest związany z przyjściem dźwięku zsynchronizowanego: "The Jazz Singer," wydany 6 października 1927 roku przez Warner Bros. Pictures i Vitaphone Corp., nie był pierwszym filmem z jakimś elementem dźwięku, ale jego komercyjny sukces — uznany specjalną nagrodą Akademii, wymieniającą go jako "pionierski znakomity film mówiący, który zrewolucjonizował przemysł" — przyspieszył przejście w całej branży od filmu niemego do filmów dźwiękowych, zgodnie z wpisem katalogu Amerykańskiego Instytutu Filmowego na temat tego filmu.

Komedia szalona: szybka wymiana słów, konflikt klasowy

Komedia szalona pojawiła się w latach 30. jako podgatunek komedii romantycznej, który łączył szybkie, dowcipne dialogi z humorem slapstickowym odziedziczonym z filmów niemych, zgodnie z przeglądem badań opublikowanym przez EBSCO. Fabuły zwykle oscylują wokół nieporozumień między mężczyzną a kobietą, często z różnych klas społecznych, przy czym gatunek często kpi z bogatych postaci, jednocześnie celebrując zwyczajną odporność w erze Wielkiej Depresji. Filmy cytowane jako centralne dla gatunku obejmują "It Happened One Night" (1934), "My Man Godfrey" (1936) i "Bringing Up Baby" (1938).

Porównanie czterech stylów

Ponieważ te kategorie opisują różne rzeczy — noir wizualny/tonalny styl (i, według przewodnika Dartmouth, również gatunek), inne bardziej konwencjonalne gatunki definiowane przez scenę i fabułę — pojedynczy film może należeć do więcej niż jednej kategorii jednocześnie. Film kryminalny osadzony w mieście może być zarówno noir, jak i, w zależności od jego pochodzenia studyjnego, częścią szerszej tradycji filmów gangsterskich; kilka westerów i musicali z tych samych dziesięcioleci dzieli oświetlenie w stylu noir w poszczególnych sekwencjach bez klasyfikacji jako noir ogółem.