Hürmüz Boğazı'nda Tanker Kimliği Belirsiz Mühimmatla Vuruldu, Yangın Çıktı

Arab News'in haberine göre, Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları merkezi (UKMTO), 2 Ekim 2026'da Hürmüz Boğazı'ndan geçmekte olan bir tankerin "kimliği belirsiz bir mühimmatla" vurulduğunu bildirdi. Saldırı, gemide yangın çıkmasına neden oldu. Mürettebatın güvende olduğu bildirildi, ancak UKMTO geminin bayrağını, rotasını ya da yük türünü açıklamadı ve hiçbir grup saldırıyı üstlenmedi.

Aylardır Süren Deniz Taşımacılığı Savaşının Bir Parçası

Olay, benzer saldırılar dizisinin ardından geldi. Orta Doğu iş bülteni Enterprise, Liberya bayraklı üç tankerin -ikisi de ADNOC Logistics & Services tarafından işletilen ürün tankeri Al Ruwais ve çok büyük ham petrol taşıyıcısı Mersin Prosperity, ayrıca Anglo-Eastern tarafından işletilen Aframax tipi tanker Sinbad- 2 Ekim'den önceki Pazartesi'den Çarşamba'ya kadar olan dönemde boğazda mühimmatlarla vurulduğunu bildirdi. Enterprise, üçünden birinde yangın çıktığını, mürettebatının zarar görmediğini ve geminin yolculuğuna devam ettiğini belirterek, 2,5 milyon varil kapasiteli ayrı bir süper tankerin de vurulduğunun bildirildiğini ekledi.

Asharq Al-Awsat'a göre, Batılı bir güvenlik yetkilisinin The New York Times ile paylaştığı gizli verilere dayanılarak, İran Ağustos 2026 başından itibaren ticari gemilere karşı haftada yaklaşık 30 drone saldırısı ve 10 gemi karşıtı füze saldırısı gerçekleştirdi. Gazete, tek bir 10 günlük dönem içinde en az dört ticari geminin vurulduğunu belirtirken, UKMTO 10 Eylül'den bu yana mühimmat veya enkaz parçalarıyla vurulan en az 13 gemi -çoğunluğu petrol tankeri- kaydettiğini, ancak bu sayının eksik olabileceği uyarısında bulunduğunu açıkladı.

Eurasia Group'ta görevli bir İran analisti, Asharq Al-Awsat'a durumun, her ikisi de su yolu üzerinde kontrol istemesine rağmen ne Tahran'ın ne de Washington'ın agresif bir tırmanış aramadığı bir "çıkmaza" denk geldiğini söyledi.

Hürmüz Krizi Nasıl Başladı

Krizin özetine ilişkin Wikipedia'ya göre, çatışma 28 Şubat 2026'da Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a koordineli hava saldırıları başlatmasına kadar uzanıyor. İran, hızlı tekne saldırıları, füze ve drone saldırıları, deniz mayınları ve GPS karıştırma veya aldatma kullanarak boğazı kapatmaya çalışarak karşılık verdi ve 4 Mart'ta su yolunun kapatıldığını resmen ilan ederek 27 Mart'tan itibaren ABD, İsrail ve müttefiklerine bağlı gemileri yasakladı. ABD Donanması 13 Nisan'dan 29 Mayıs'a kadar İran limanlarına karşı bir karşı-abluka yürüttü ve Başkan Donald Trump, ticari gemilere eskort sağlamak için 4 Mayıs'ta Operation Project Freedom'ı (Özgürlük Projesi Operasyonu) başlattı, bildirilen müzakere ilerlemesi ortasında 6 Mayıs'ta bunu durdurdu.

17 Haziran'da Trump ve İran Cumhurbaşkanı Masud Pezeşkiyan, savaşı ve ablukaları sona erdiren bir muhtıra imzaladılar, ancak Lübnan'da sürmekte olan İsrail saldırıları İran'ı 20 Haziran'da kısıtlamaları yeniden uygulamaya itti ve aynı kaynağa göre ateşkes 8 Temmuz'a kadar çöktü. Arab News ayrı olarak, boğazda deniz taşımacılığına yönelik saldırılar sürerken, ABD'nin İran hedeflerine yönelik saldırılarının Eylül'e kadar durduğunu bildirdi. Arab News, boğazın normalde dünya deniz yoluyla petrol ve LNG ticaretinin beşte birini taşıdığını belirtti.

Birleşmiş Milletler de deniz taşımacılığına verilen zarara dikkat çekti. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, UN News tarafından aktarılan açıklamalarında, gemilerin ve mürettebatların çatışma bölgelerinde artan risklerle karşı karşıya olduğunu ve jeopolitik anlaşmazlıklarda baskı aracı olarak kullanılma riski taşıdığını, sivil denizcilerin savaşan taraf olmadığını ve asla hedef alınmaması gerektiğini söyledi. Deniz eskortları yerine diplomasi, gerginliğin azaltılması ve yolculuk öncesi risk paylaşımı çağrısında bulundu. UN News, kapanmanın zirvesinde Basra Körfezi'nde yaklaşık 2.000 geminin güvertesinde takılı kalmış yaklaşık 20.000 denizci olduğunu bildirdi.

Askeri Yığınak, Diplomasi ve Alternatif Rotalar

Enterprise, Amerika Birleşik Devletleri'nin bölgeye üç uçak gemisi vurucu grubu gönderdiğini, Roosevelt vurucu grubu ile 2.000 Deniz Piyadesi taşıyan bir Makin Island amfibi kuvvetinin San Diego'dan ayrıldığını bildirdi; yığınağın Kasım'a kadar operasyonel hale gelmesi bekleniyor ve Pentagon ek takviyeleri değerlendiriyor. Diplomatik cephede Enterprise, Birleşik Arap Emirlikleri Ulusal Güvenlik Danışmanı Tahnun bin Zayed'in, gerginliğin azaltılmasını tartışmak için Muscat'ta Oman Sultanı ile görüştüğünü, İran Cumhurbaşkanı'nın ise Tahran'ın Washington ile diyaloğu "hiçbir zaman reddetmediğini" söylediğini, ancak geçmişte müzakereler sırasında bile saldırıların yaşandığını belirttiğini bildirdi.

Piyasalar 2 Ekim'de sınırlı bir tepki gösterdi: Enterprise, Brent petrolün varil başına yaklaşık 102,47 dolar seviyesinde tutunduğunu, Suudi Arabistan'ın Tadawul ve Dubai'nin DFM endekslerinin her birinin yaklaşık %0,5 düştüğünü bildirdi. Bu seviye, Brent'in çatışmanın önceki döneminde ulaştığı ve krizin Wikipedia özetinin tarihteki en büyük aylık petrol fiyatı artışı olarak tanımladığı varil başına yaklaşık 126 dolarlık zirvenin oldukça altında. Enterprise ayrıca, Körfez devletlerinin boğazı tamamen atlamayı amaçlayan planları hızlandırdığını, bunlar arasında Suudi Arabistan'ın Oman'ın Duqm limanına uzanan bir boru hattı projesi ve Abu Dabi bağlantılı bir fonun daha kapsamlı bir "Sıfır Hürmüz" stratejisi için verdiği desteğin bulunduğunu bildirdi.

2 Ekim saldırısına ilişkin bilinmeyenler arasında söz konusu tankerin kimliği ve bayrağı, zararın kapsamı ve mühimmatı kimin ateşlediği bulunuyor. UKMTO açıklamasını güncellemedi ve boğazdaki son dönemdeki birçok olayda olduğu gibi, bu haberin hazırlandığı sırada hiçbir taraf sorumluluğu üstlenmemişti.