Büyük mağaza zincirleri, on yılı aşkın süredir Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'da düzenli aralıklarla iflas veya borçtan koruma başvurusunda bulunuyor. Bu durum tek seferlik bir olay değil, yapısal bir örüntü: zincirler yeniden yapılandırılıyor, daha küçük ölçekte yollarına devam ediyor ve birkaç örnekte -en belirgin biçimde Almanya'nın Galeria Karstadt Kaufhof zincirinde- birkaç yıl içinde yeniden iflasa sürükleniyor.
Sabit maliyetler üzerine kurulu bir iş modeli
Ticari kredi sigortacısı Allianz Trade, büyük mağazaların geniş kiralık alanlarda faaliyet gösterdiğini ve kiranın, isteğe bağlı tüketim ürünleri satan perakendeciler için işletme giderlerinin tipik olarak yüzde 5 ila yüzde 15'ini oluşturduğunu belirtiyor. Bu maliyetler, mağazaya kaç müşteri girdiğinden büyük ölçüde bağımsız olarak sabit kalıyor. ABD perakende araştırma kuruluşu Allianz Trade sektörü incelediğinde, ABD'nin 2008 ile 2019 arasında -pandeminin getirdiği ek kapanışlardan önce- 56.000'den fazla isteğe bağlı tüketim perakende mağazasını, yani toplam satış alanının yaklaşık yüzde 10'unu kaybetmiş olduğunu tespit etti.
Danışmanlık firması Ankura, sektörün uzun vadeli seyrine ilişkin bir analizinde, büyük mağazaların ABD perakende satışlarındaki payının 1990'da yüzde 14,5 iken 2024'e gelindiğinde yüzde 1,8'in altına düştüğünü belirtiyor. Aynı dönemde, 2017 ile 2023 arasında alışveriş merkezlerindeki büyük mağaza konumlarının yarısından fazlası kapandı ve aynı analize göre sektördeki istihdam yirmi yılda yüzde 40'tan fazla azaldı.
E-ticaret, mağazaların uyum sağlayabildiğinden daha hızlı pay kaptı
Hem Allianz Trade hem de Ankura, çevrimiçi perakendeciliği sektör üzerindeki en büyük tekil yapısal baskı olarak gösteriyor. Allianz Trade'in analizine göre, pandemi kapanmalarının alışverişçileri daha önce büyük mağazaların yüz yüze sattığı ürünler için çevrimiçine yönlendirmesiyle e-ticaret büyümesi 2020'de yüzde 17'ye yükseldi. Ankura'nın raporu ayrıca, büyük mağazaların dijital satış kanallarını benimsemekte "ağır kaldığını" ve birçoğu işlevsel bir e-ticaret altyapısı kurduğunda çevrimiçi pazara öncülük etme şansını büyük ölçüde kaybetmiş olduğunu ekliyor.
Ankura'nın değerlendirmesine göre, çevrimiçi rekabet için gerekli altyapıyı -dağıtım merkezleri, iade işleme, güncellenmiş satış noktası ve envanter sistemleri- kurmak, önceki satın almalardan kalan borç yükü taşıyan ya da mağaza içi satışların düşüşüyle boğuşan birçok zincirin elinde bulunmayan bir sermaye gerektiriyordu.
Kaldıraçlı satın almalardan gelen borç ikinci bir yük getirdi
Amerika Birleşik Devletleri'nde birçok büyük mağaza iflası, yalnızca perakende faaliyetlerine değil, kaldıraçlı satın alma finansmanına dayanıyor. The Nation'ın haberine göre, riskten korunma fonu yöneticisi Eddie Lampert'in ESL Investments şirketi 2003'te Kmart'ı satın aldı ve 2005'te bunu, büyük ölçüde borçla finanse edilen kaldıraçlı bir satın almayla Sears ile birleştirdi. ESL ve bağlı kuruluşlar daha sonra Sears'a, şirketin o dönemdeki toplam borcunun yaklaşık yarısına denk gelen yaklaşık 2,6 milyar dolar borç verdi ve haberin aktardığına göre tahmini 400 milyon dolar faiz ve ücret tahsil etti.
The Nation ayrıca, Lampert'in riskten korunma fonunun bir grup Sears mülkünü, kendisinin başkanlık ettiği bir gayrimenkul şirketi olan Seritage Growth Properties'e 2,7 milyar dolara sattığını; bu satışın ardından Sears'ın daha önce tamamen kendi mülkiyetinde olan mağazalar için kira ödemek zorunda kaldığını bildirdi. Aynı habere göre, Sears Ekim 2018'de iflas başvurusunda bulunduğunda şirket 11,3 milyar dolar borç bildirdi ve önceki beş yılda yaklaşık 5,8 milyar dolar kaybederek 1.000'den fazla mağazayı kapattı ve yaklaşık 175.000 işi ortadan kaldırdı.
Galeria Karstadt Kaufhof: dört yılda üç kez iflas
Almanya'nın Galeria zinciri, aynı dinamiğin farklı bir pazarda nasıl tekrarlandığını gösteriyor. Sektör yayını ACROSS'a göre perakendeci, 2020'de pandemi kaynaklı mağaza kapanışları nedeniyle iflas başvurusunda bulundu; 2022'de Ukrayna'daki savaşla bağlantılı hızla artan enflasyon ve enerji maliyetlerini gerekçe göstererek yeniden başvurdu; ve o dönemki ana şirketi, Avusturyalı gayrimenkul grubu Signa'nın söz verdiği 200 milyon avroluk mali desteği sağlayamaması üzerine Ocak 2024'te üçüncü kez başvurdu.
ACROSS'un haberine göre, Ocak 2024 başvurusu 92 büyük mağazayı ve 15.000'den fazla çalışanı etkiledi. Daha önceki yeniden yapılandırmanın ardından, 2022 iflasının sonrasında yaklaşık 40 lokasyon zaten kapanmıştı; yalnızca Ocak 2024'te son 18 mağaza daha kapandı.
Seçilmiş büyük mağaza iflasları ve belirtilen nedenleri| Şirket / olay | Yıl(lar) | Belirtilen neden | Ölçek |
|---|
| Sears/Kmart (ABD) | İflas başvurusu Ekim 2018 | Kaldıraçlı satın alma borcu, ilişkili gayrimenkul firması Seritage'a varlık satışları | 11,3 milyar dolar borç; önceki dönemde 175.000 iş kaybı (The Nation) |
|---|
| Galeria Karstadt Kaufhof (Almanya), 1. | 2020 | Pandemi kaynaklı mağaza kapanışları | Ağ genelinde mağaza kapanışları |
|---|
| Galeria Karstadt Kaufhof, 2. | 2022 | Ukrayna savaşı sonrası enflasyon, enerji maliyeti artışı | ~40 lokasyon kapandı |
|---|
| Galeria Karstadt Kaufhof, 3. | Ocak 2024 | Ana şirket Signa'nın mali çöküşü | 92 mağaza, 15.000+ çalışan etkilendi (ACROSS) |
|---|
Örüntü neden tekrarlanıyor
İncelenen kaynaklar, tek bir nedenden ziyade iç içe geçmiş nedenlere işaret ediyor: satışlar kadar hızlı küçülmeyen büyük sabit gayrimenkul ve işgücü maliyetleri; çevrimiçi perakendeciliğe yavaş veya yetersiz finanse edilen geçişler; ve birkaç yüksek profilli ABD vakasında, yönetim modernleşmek istese bile şirketlere yatırım için çok az alan bırakan kaldıraçlı satın almalardan kaynaklanan borç yapıları. Ankura, bu uzun vadeli sonucu, büyük mağazaların 1990'dan bu yana ABD perakende satışlarındaki payının yüzde 14,5'ten yüzde 1,8'in altına inmesi olarak çerçeveliyor -öyle keskin bir düşüş ki, her yeni iflas, tek başına bir şok olmaktan ziyade mevcut bir eğilimin devamı niteliğinde oluyor.
Galeria'nın tekrarlanan iflasları, bu örüntünün yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'yle ya da tek bir dış şokla sınırlı olmadığını gösteriyor: bir pandemi, bir enerji krizi ve bir ana şirketin mali başarısızlığı, aynı zincir için dört yıl içinde her biri ayrı bir iflas başvurusunu tetikledi.
