Dlaczego domy towarowe wciąż ogłaszają bankructwo: ekonomika załamania

Domy towarowe zgłaszają się do bankructwa lub ochrony przed niewypłacalnością na stałej podstawie w Stanach Zjednoczonych i Europie przez ponad dekadę. Ten wzór nie jest zdarzeniem jednorazowym, ale strukturalnym: sieci przechodzą restrukturyzację, wznawiają działalność na mniejszą skalę, a w kilku przypadkach — szczególnie widocznie w niemieckiej Galeria Karstadt Kaufhof — ponownie wpadają w stan niewypłacalności w ciągu kilku lat.

Model biznesu oparty na kosztach stałych

Ubezpieczyciel kredytów handlowych Allianz Trade zauważa, że domy towarowe zajmują duże wynajęte powierzchnie, przy czym czynsz zwykle stanowi 5–15% kosztów operacyjnych detalistów towarów dyskrecjonalnych. Koszty te są w dużej mierze stałe niezależnie od liczby wchodzących klientów. Gdy amerykańska firma zajmująca się badaniami detalicznym Allianz Trade przeanalizowała sektor, odkryła, że Stany Zjednoczone straciły już ponad 56 000 sklepów detalicznych towarów dyskrecjonalnych — około 10% całkowitej powierzchni — w latach 2008–2019, zanim pandemia doprowadziła do dalszych zamknięć.

Firma doradcza Ankura w analizie długoterminowej trajektorii sektora stwierdza, że udział domów towarowych w sprzedaży detalicznej USA spadł z 14,5% w 1990 roku do poniżej 1,8% do 2024 roku. W tym samym okresie ponad połowa zlokalizowanych w centrach handlowych lokalizacji domów towarowych zamknęła się między 2017 a 2023 rokiem, a zatrudnienie w sektorze spadło o ponad 40% w ciągu dwóch dekad, zgodnie z tą samą analizą.

Handel elektroniczny przechwytywał udziały szybciej niż sklepy mogły się adaptować

Zarówno Allianz Trade, jak i Ankura wskazują na sprzedaż internetową jako jedyną największą strukturalną presję na sektor. Analiza Allianz Trade wykazała, że wzrost handlu elektronicznego przyspieszył do 17% w 2020 roku, gdy lockdowny spowodowane przez pandemię pchnęły kupujących online po towary, które domy towarowe wcześniej sprzedawały osobiście. Raport Ankury dodaje, że domy towarowe były «powolne w przyjmowaniu» kanałów sprzedaży cyfrowej i że w momencie, gdy wiele z nich zbudowało funkcjonujące operacje handlu elektronicznego, w dużej mierze straciły szansę na przywództwo na rynku internetowym.

Budowanie infrastruktury do konkurowania online — centra spełniania zamówień, przetwarzanie zwrotów, ulepszony punkt sprzedaży i systemy zarządzania zapasami — wymagało kapitału, którego wiele sieci, już obciążonych długiem z wcześniejszych przejęć lub borykających się z malejącą sprzedażą w sklepach, nie miało dostępnego, zgodnie z oceną Ankury.

Długi z finansowanych długiem przejęć dodały drugie obciążenie

W Stanach Zjednoczonych kilka bankructw domów towarowych sięga finansowania finansowanych długiem przejęć, a nie samych operacji detalicznych. Zgodnie z raportowaniem The Nation menedżer funduszu hedgingowego Eddie Lampert's ESL Investments nabył Kmart w 2003 roku i połączył go z Sears w 2005 roku przy użyciu finansowanego długiem przejęcia — finansując transakcję głównie za pośrednictwem długu. ESL i powiązane podmioty później pożyczyły Searsowi około 2,6 miliarda dolarów, około połowę całkowitego długu firmy w tamtym czasie, i zebrały szacunkowe 400 milionów dolarów w postaci odsetek i opłat, podała wiadomość.

The Nation również podała, że fundusz hedgingowy Lampert sprzedał klaster nieruchomości Sears za 2,7 miliarda dolarów spółce Seritage Growth Properties, firmie zajmującej się nieruchomościami, którą przewodniczył, po czym Sears musiał płacić czynsz za sklepy, które wcześniej posiadał całkowicie. W momencie złożenia przez Sears wniosku o upadłość w październiku 2018 roku firma zgłosiła zobowiązania w wysokości 11,3 miliarda dolarów i straciła około 5,8 miliarda dolarów w ciągu poprzednich pięciu lat, zamykając ponad 1000 sklepów i eliminując około 175 000 miejsc pracy, zgodnie z tym samym raportem.

Galeria Karstadt Kaufhof: trzy upadłości w cztery lata

Niemiecka sieć Galeria pokazuje podobną dynamikę powtarzającą się na innym rynku. Zgodnie z publikacją branżową ACROSS retailer złożył wniosek o upadłość w 2020 roku z powodu zamknięć sklepów spowodowanych pandemią, ponownie złożył w 2022 roku, powołując się na rosnącą inflację i koszty energii związane z wojną na Ukrainie, i złożył trzeci raz w 2024 roku po tym, jak wówczas będąca właścicielem firma macierzysta, austriacka grupa Signa, nie dostarczyła obiecanego wsparcia finansowego w wysokości 200 milionów euro.

Złożenie wniosku w 2024 roku dotyczyło 92 domów towarowych i ponad 15 000 pracowników, podała ACROSS. Po wcześniejszej restrukturyzacji około 40 lokalizacji już zamknęło się po upadłości w 2022 roku, a ostatnich 18 zamknęło się w 2024 roku.

Dlaczego wzór się powtarza

Przeanalizowane źródła wskazują na nakładające się, a nie pojedyncze przyczyny: duże stałe koszty nieruchomości i pracy, które nie kurczą się tak szybko jak sprzedaż; powolny lub niedofinansowany przesunięcie w kierunku handlu internetowego; i, w kilku głośnych przypadkach w USA, struktury długu narzucone przez finansowane długiem przejęcia, które pozostawiły firmom niewiele miejsca na inwestycje, nawet jeśli kierownictwo chciałoby modernizacji. Ankura przedstawia długoterminowy wynik jako domy towarowe przechodzące z 14,5% do poniżej 1,8% sprzedaży detalicznej USA od 1990 roku — spadek wystarczająco stromy, aby każde nowe bankructwo zwykle było kontynuacją istniejącego trendu, a nie izolowanym szókiem.

Powtarzające się upadłości Galerii ilustrują, że wzór nie ogranicza się do Stanów Zjednoczonych ani do żadnego pojedynczego zewnętrznego szoku: pandemia, kryzys energetyczny i upadek finansowy firmy macierzystej każda wyzwoliła osobne złożenie dla tej samej sieci w ciągu czterech lat.