Katastrofa w Aberfan 60 lat później: co się stało w 1966 roku i dlaczego to się liczy

Co się stało 21 października 1966 roku

Rano 21 października 1966 roku Hałda nr 7 — część grupy siedmiu hałd odpadów węglowych zbudowanych na zboczu góry nad Aberfan, górniczą wsią w pobliżu Merthyr Tydfil w południowej Walii, które razem zawierały około 2,1 miliona metrów sześciennych odpadów — zawaliła się po kilku dniach ulewnych opadów, zgodnie z danymi Brytyjskiego Instytutu Geologicznego (BGS). Około 107 000 metrów sześciennych zgelatynizowanego mulistego osadu wydobyło się z hałdy i stoczyło się w dół zbocza.

Osuwisko zniszczyło Szkołę Podstawową Pantglas, która w tym momencie miała lekcje, oraz 18 domów mieszkalnych, przed zatrzymaniem się około 9:15 rano, mówi BGS. Katastrofa zabiła 144 osoby — 116 dzieci, większość w wieku od siedmiu do dziesięciu lat, i 28 dorosłych, w tym pięciu nauczycieli. History.com opisuje to jako jedną z najgorszych katastrof górniczych w Wielkiej Brytanii; BGS zanotował, że 109 ofiar to uczniowie i pracownicy szkoły podstawowej.

Kto został obwiniony i co się zmieniło

Trybunał śledczy zbadał przyczyny katastrofy i возłożył odpowiedzialność na Krajową Radę Węglową (NCB), organ zarządzający hałdami. Według raportu History.com na temat ustaleń trybunału, katastrofa była wynikiem następujących przyczyn, a nie rozmyślnego naruszenia.

Fundusz pomocy przy katastrofie, utworzony w dniu katastrofy, ostatecznie zebrał równowartość około 16,6 miliona dolarów w dzisiejszych pieniądzach, mówi History.com. Pieniądze przeznaczono na naprawę wioski i wsparcie dla rannych i poszkodowanych rodzin, ale dotkliwi rodzice zostali zmuszeni do udowodnienia "bliskości" do swoich zmarłych dzieci, aby otrzymać 500 funtów odszkodowania. Publiczne pieniądze wydane na czyszczenie pozostałych hałd zostały ostatecznie pobrane z tego samego funduszu charytatywnego i nie zostały zwrócone przez władze aż do 1997 roku — bez odsetek, zgodnie z History.com.

Opóźniona wizyta królowej

Królowa Elżbieta II nie podróżowała do Aberfan bezpośrednio po katastrofie, wysyłając zamiast tego księcia Filipa. Odwiedziła wioskę osiem dni po katastrofie, po krytyce ze strony prasy i opinii publicznej, mówią History.com i nation.cymru. W 2002 roku, według History.com, opisała to, że nie przyjechała wcześniej, jako jeden z największych żalów swojego panowania. Wróciła do Aberfan trzy razy więcej w ciągu swojego życia, w tym do otwarcia Szkoły Podstawowej Społeczności Ynysowen — zbudowanej po katastrofie — w 2012 roku, zgodnie z nation.cymru.

60. rocznica: Karol, Camilla i William w Aberfan

21 października 2026 roku, dokładnie sześćdziesiąt lat po katastrofie, król Karol III, królowa Camilla i książę Walii razem odwiedzają Aberfan, mówi nation.cymru. Zaplanowane zdarzenia obejmują wizytę w Memorialnym Ogrodzie Aberfan, na terenie byłej szkoły Pantglas, a następnie modlitwę i minutę ciszy, podczas której Król i Książę złożą wieńce, a Królowa położy bukiet.

Grupa królewska następnie przejdzie do Centrum Społeczności Aberfan i Merthyr Vale, aby spotkać się z ocalałymi, żałobnikami i emerytowanymi pracownikami pogotowia ratunkowego, w tym 96-letnim byłym policjantem, który pełnił służbę w czasach katastrofy z 1966 roku, zgodnie z nation.cymru. Jeff Edwards, który przeżył katastrofę w wieku ośmiu lat, ma wygłosić przemowę przed przedstawieniem Króla na przyjęciu społeczności, które będzie zawierać również występ Chóru Męskiego Ynysowen. Księciu William przypadnie w udziale odsłonięcie Memorialnego Drzewa Aberfan w Szkole Podstawowej Społeczności Ynysowen.

Dlaczego Aberfan nadal ma znaczenie

BGS uwzględnia Aberfan w swojej studium przypadków osuwisk, opisując, jak ulewne opady spowodowały zawalenie się sztucznej hałdy odpadów węglowych. Relacja History.com na temat funduszu pomocy przy katastrofie — rodziny proszono o udowodnienie bliskości do zmarłych dzieci w celu otrzymania odszkodowania, i opóźnienie, bez odsetek, w zwrocie pieniędzy wydanych na czyszczenie hałd aż do 1997 roku — pozostaje częścią dokumentacji konsekwencji katastrofy. Opóźniona wizyta Królowej Elżbiety II w 1966 roku i jej późniejsze opisanie jej jako jednego z największych żalów jej panowania jest również przywołana w relacjach dotyczących wspólnej wizyty w Aberfan króla, królowej Camilli i księcia Walii w tym roku, zgodnie z nation.cymru.