Czego nauka kognitywna mówi o skutecznych technikach pamięci i przypominania

Studenci i pracownicy chcący zapamiętać więcej i zapomnieć mniej mają dostęp do dużego zakresu badań eksperymentalnych na temat uczenia się. Najczęściej cytowaną syntezą tych dowodów jest przegląd z 2013 roku w czasopiśmie Psychological Science in the Public Interest psychologa John Dunlosky i współpracowników, w którym oceniono dziesięć powszechnych technik nauki na podstawie tego, jak dobrze są wspierane przez eksperymenty kontrolowane.

Techniki oceniane jako «wysoka użyteczność» w przeglądzie badań

Zgodnie z przeglądem, podsumowanym dla nauczycieli przez Dunlosky w American Educator, dwie techniki otrzymały najwyższą ocenę użyteczności: testowanie praktyczne i praktyka rozproszona. Testowanie praktyczne oznacza przypominanie informacji z pamięci, na przykład za pomocą fiszek lub samodzielnie przygotowanych pytań testowych, zamiast po prostu szukania odpowiedzi. Praktyka rozproszona (lub rozszczepiona) oznacza rozłożenie sesji nauki na kilka dni lub tygodni zamiast skupiania ich w jedną długą sesję, powszechnie zwaną nauką na ostatnią chwilę.

Przegląd stwierdzał, że obie techniki działają dla uczniów w różnym wieku i na różnych poziomach zdolności i poprawiły wydajność w wielu przedmiotach, a także w warunkach klasowych, a nie tylko w zadaniach laboratoryjnych.

Dlaczego testowanie siebie przewyższa ponowne czytanie w czasie

Wpływ testowania siebie na pamięć długoterminową, często zwany efektem testowania, został udokumentowany w wpływowym badaniu z 2006 roku przeprowadzonym przez Henry Roediger i Jeffrey Karpicke z Washington University in St. Louis, opublikowanym w czasopiśmie Perspectives on Psychological Science. Uczestnicy albo ponownie czytali fragment cztery razy, albo czytali go raz, a następnie przypominali go z pamięci trzy razy. Bezpośrednio po tym grupa, która ponownie czytała materiał, uzyskała lepsze wyniki. Dwa dni później obie grupy uzyskały zbliżone wyniki. Tydzień później grupa, która praktykowała przypominanie, zapamiętała znacznie więcej niż grupa, która tylko ponownie czytała fragment.

Naukowcy doszli do wniosku, że wielokrotna nauka daje krótkoterminową przewagę, ale wielokrotne przypominanie daje bardziej trwałą, długoterminową przewagę — coś przeciwnego do tego, czego oczekuje większość studentów, ponieważ ponowne czytanie wydaje się płynniejsze podczas jego wykonywania.

Techniki oceniane jako «średnia» lub «niska» użyteczność

Przegląd Dunlosky ocenił praktykę przeplatającą, pytania elaboracyjne i samowyjaśnianie jako narzędzia średniej użyteczności. Przeplatanie oznacza mieszanie różnych tematów lub typów problemów w ramach jednej sesji nauki zamiast zakończenia jednego tematu przed rozpoczęciem następnego. Pytania elaboracyjne oznaczają zadawanie sobie pytania, dlaczego i jak dany fakt jest prawdziwy, a samowyjaśnianie oznacza opisanie, własnymi słowami, jak nowa informacja łączy się z tym, co już wiadomo.

Ponowne czytanie, zaznaczanie lub podkreślanie tekstu, podsumowanie, mnemonika słów kluczowych i obrazowanie do nauki z tekstu były oceniane jako niska użyteczność. Przegląd zauważa, że ponowne czytanie jest jedną z najczęstszych strategii nauki wśród studentów pomimo wykazywania niespójnych skutków na wyniki nauki, a zaznaczanie generalnie nie poprawiło wydajności w badaniach kontrolowanych.

Elaboracja, podwójne kodowanie i konkretne przykłady

The Learning Scientists, grupa psychologów poznawczych, którzy tłumaczą badania pamięci dla studentów i nauczycieli, grupują sześć strategii razem jako narzędzia komplementarne: rozłożenie, praktyka przypominania, elaboracja, przeplatanie, konkretne przykłady i podwójne kodowanie. Podwójne kodowanie oznacza łączenie informacji werbalnych z formatem wizualnym, takim jak diagram lub szkic, w oparciu o ideę, że połączenie obu formatów tworzy więcej sposobów na przypomnienie sobie informacji później. Konkretne przykłady oznaczają dołączenie konkretnego egzemplarza do pojęcia abstrakcyjnego, które zdaniem grupy zostało powiązane z wyższymi wynikami testów w badaniach w klasie.

The Learning Scientists opisują rozłożenie jako określanie, kiedy się uczyć, podczas gdy inne strategie określają, jak się uczyć, i zauważają, że połączenie strategii — na przykład wyjaśnianie koncepcji z pamięci zamiast z otwartego podręcznika — teoretycznie powinno maksymalizować naukę, chociaż zauważają również, że niewielu badań bezpośrednio porównało połączone strategie z technikami używanymi w izolacji.

Ograniczenia i zastrzeżenia, na które wskazują naukowcy

Przegląd Dunlosky ostrzega, że żadna technika nie eliminuje potrzeby motywacji studentów, a niektóre strategie wymagają wytycznych, zanim studenci będą ich dobrze używać — na przykład pytania elaboracyjne mogą być trudne dla uczniów, którym brakuje wiedzy ogólnej na temat tematu, a młodsi uczniowie mogą potrzebować instruktażu do efektywnego zastosowania niektórych technik.

• Testuj się zamiast biernie ponownie czytać notatki.
• Rozprostuj sesje przeglądu w ciągu kilku dni lub tygodni zamiast nauki na ostatnią chwilę przed terminem.
• Mieszaj powiązane tematy lub typy problemów zamiast kończenia jednego przed rozpoczęciem następnego.
• Wyjaśniaj koncepcje własnymi słowami i zadawaj sobie pytania o to, dlaczego i jak są one prawdziwe.
• Łącz tekst z diagramem, szkicem lub innym formatem wizualnym.
• Dołączaj konkretny przykład do idei abstrakcyjnych przed przejściem dalej.